Temel İşlevlerine Göre Rehberlik

Uyum Sağlayıcı Rehberlik

Öğrencilerin çevrelerine sağlıklı bir şekilde uyum sağlamalarına yardımcı olmak amacıyla gerçekleştirilen çalışmalar uyum sağlayıcı rehberlik kapsamına girmektedir.

Kpss sorularında rehberlik türü olarak soruluyorsa > uyum sağlayıcı rehberlik

Hizmet alanı olarak soruluyorsa > oryantasyon olmaktadır. Aradaki farkı iyi algılayalım.

Problemli öğrencilerin tespit edilerek danışmana yönlendirilmesi de uyum sağlayıcı rehberlik kapsamındadır. Ayrıca öğrencilerin köyden kente göç, demokratik yaşam tarzı gibi faktörler sonucu meydana gelen değişimlere uyum sağlamasına ve uyum sorununun çözümüne yardımcı olmak uyum sağlayıcı rehberliğin kapsamına girmektedir.

Her yaş grubuna basit ya da ciddi problemi olan, aşırı uyumsuz davranan bireylere yönelik yardım sürecidir.

Bu son cümle uyum sağlayıcı rehberliğin oryantasyondan farkını ortaya koymaktadır.

 

Yöneltici Rehberlik

Çoğalan okul türleri ve bu bağlamda problem çeşitlerinin çoğalması yöneltici rehberliği zorunlu kılmıştır. Yöneltici rehberlik bireysel farklılıklara göre ders, alan, okul ve meslek seçiminde verilecek rehberlik hizmetlerini kapsamaktadır.

Yöneltici rehberlik, bireyi tanımaya yönelik rehberlik hizmeti ile birlikte yürütülmelidir. Kişinin ilgi, yetenek, ihtiyaç ve kişilik yapısının önceden tespit edilmesi gerekmektedir.

Ayarlayıcı Rehberlik

Temel işlevlerine göre rehberlik türleri içinde yer alan ayarlayıcı rehberlik, bireyin ilgi, yetenek ve gereksinimlerine göre program yapılmasına hizmet eden rehberlik anlayışıdır.

Ayarlayıcı rehberlik öğrenciye doğrudan hizmet etmez. Program yapıcılara hizmet eder.

Eğitimin planlanmasında, müfredat programlarının hazırlanmasında ve geliştirilmesinde ayarlayıcı rehberlik hizmetinden faydalanılır.

Geliştirici Rehberlik

Bireylerin gelişimsel sorunlarını çözmeye ve bu sorunlarla etkili bir şekilde başa çıkmalarında yardımcı olan rehberlik hizmetidir.

Kritik dönem müdahalesidir.

Kriz yönelimli olmak yerine önleyici, geliştirici ve koruyucudur. Bu sebeple ekiple çalışmayı öngörür.

Önleyici Rehberlik

Olumsuz davranışları ortaya çıkarmadan ve olumsuz etkileri görülmeden önlenmesini sağlayan rehberlik türüdür.

Disiplin çalışmaları bunun içerisine girer.

Öğrenme güçlüklerini ortaya çıkaracak durumların tespitinin yapılması, ortam ayarlaması yapmak önleyici rehberliğin içindedir.

Sağlıkla ilgili verilen bilgiler, trafik kurallarının öğretilmesi vs.

Tamamlayıcı Rehberlik

Rehberliğin öğretim dışındaki çalışmalarla eğitimin amacına ulaşmasına, öğrencinin başarısını arttırmaya yardımcı olması tamamlayıcı rehberliktir.

Okullardaki eğitim-öğretim sürecinin daha verimli olması için rehberlik hizmetleri ile birlikte yürütülmesi gerekir. Bunun için öğretmenlerin rehberlik bilgileriyle donatılmaları da tamamlayıcı rehberliğin hedefleri arasındadır.

Kpss eğitim bilimleri sorularında ortamı ayarlama, öğretimin kalitesi içinse tamamlayıcı rehberlik, öğrenme güçlüğünün oluşmaması içinse önleyici rehberliktir.

İyileştirici (Çare Bulucu) Rehberlik

Çare bulucu rehberlik ile bireyin yetersizliklerine odaklanılmakta ve onun istenmeyen davranışı düzeltilmeye çalışılmaktadır.

Özgüven, özsaygısı yetersiz öğrencilerin bu özelliklerini yükseltmek ya da saldırganlık, tırnak yeme gibi istenmeyen davranış bozukluklarını düzeltmeye yönelik çalışmalar iyileştirici rehberlik kapsamındadır.

Krize Müdahale

Temel özelliği ani olan krizler, rutin yaşamın dengesini bozduğu için acil müdahale gerektiren davranışlardır. Daha önceki konularda krize müdahale konusunda değinmiştik.

Bir öğrencinin ölümü, kazalar, doğal afetler, şiddet olayları gibi kriz anlarında rehber öğretmenler diğer etkinlikleri iptal ederek bireysel ya da grupla danışmanlık yapabilir. Diğer okullarla, bireyin ebeveynleriyle görüşebilir, öğretmenlere bu konuda destek verebilir ve etkilenen öğrencileri izlemeye alabilir.

 

kaynak:kpsskonu.com

Tagged : / / / /

Rehberliğin Ortaya Çıkmasını Gerektiren Gelişmeler

1) Sosyo-Kültürel ve Ekonomik Etmenler

a. Hızlı Değişim Sonucu Topluma Uyumun Güçleşmesi

  • Kültürel alışverişin hızlanması.
  • İnanç ve değerlerdeki değişmeler.
  • Bilim ve teknolojideki değişmeler.
  • Nüfus artışı ve güçler.
  • Kuşak çatışmaları.
  • Ruhsal bozukluklar.

b. Aile Yapısı ve Fonksiyonunun Değişmesi

  • Geleneksel aileden çekirdek aileye geçilmesi.
  • Kadının çalışma hayatına girmesi.
  • Ailenin görevlerinden bazılarının okula kayması.

c. Toplumun Nitelikli İnsan Gücü İhtiyacının Artması

  • İş hayatındaki gelişmeler.
Meslek ve teknik iş bölümlerinin artması.
  • Mesleklerin çeşitlenmesi.

2) Felsefi ve Psikolojik Etmenler

a. Demokrasi Düşüncesinin Gelişmesi

  • İnsana verilen değerin artmaya başlaması.
  • Bireylere tanınan seçme özgürlüğünün artması.
  • Karar vermede alternatiflerin çoğalması.

b. Psikolojik Etmenler

  • Psikolojinin bulgularının genişlemesi.
  • Deneysel yöntemlerin artması.

Rehberliğin ortaya çıkmasını gerektiren gelişmeler bunlardır. Şimdi kpss eğitim bilimleri içindeki rehberlik anlayışındaki gelişme ve değişmelere göz atalım.

Rehberlik Anlayışındaki Gelişme ve Değişmeler

1) Kriz Yönelimli Rehberlik Anlayışı

  • Bireye olağanüstü olay ve kriz durumlarında yardım edilir.
  • Şimdiki zaman esastır.
Kriz varsa rehberlik başlatılır.
Ayrılık, ölüm, okul değişikliği, şiddete maruz kalma, deprem, cinsel istismar vs.
  • En ilkel rehberlik anlayışıdır.
  • Kriz yönelimli rehberlik zamanla iyileştirici ve çare bulucuya döner.

2) İyileştirici ve Çare Bulucu Rehberlik Anlayışı

  • Bireyin eksik yanları, hatalı davranışları üzerinde odaklanır ve bunları tamamlayıcı rol üstlenir.
  • Geçmiş zaman esastır.
  • Kriz durumları söz konusu değildir.

3) Önleyici rehberlik Anlayışı

  • Muhtemel sorunları ortaya çıkmadan önce kestirilerek tedbirler alınır.
Problemle baş etme yöntemleri, disiplin çalışmaları buna örnektir.
  • Gelecek zaman esastır.

4) Gelişimsel Rehberlik Anlayışı

  • Çağdaş rehberlik anlayışıdır.
  • İçinde bulunulan yaş ve gelişim döneminin gereği olarak yerine getirilmesi beklenen gelişim görevleri üzerine odaklanır.
  • Bundan önce sayılan tüm rehberlik anlayışlarını kapsar.
  • Temel amaç, bireyin bütünsel olarak gelişmesidir.
  • Diğer modeller sadece sorunlu öğrenciler üzerine odaklanırken, bu anlayış tüm öğrencilerle ilgilenir.
  • Hayat boyu devam eden bir hizmettir.
  • Gelişimsel ihtiyaçlar ön plandadır.
  • Ardışık ve esnek bir program vardır.
  • Tüm okulun katılımını gerektirir.
  • Her gelişim bir sonraki gelişimin ön koşuludur ilkesi vazgeçilmezdir.

kaynak:kpsskonu.com

Tagged : / / / /