Hava Yolları

Diğer ulaşım sektörlerine göre geç başlayan ve hızla gelişen bir sektördür. Hava yolu ulaşımı dünyada belli hatlarda yoğunlaşmıştır. Diğer ulaşım araçlarına göre yük ve yolcu taşımacılığında en pahalı ulaşım aracıdır.

Uçakları diğer uçucu araçlardan olan helikopter, balon, ve zeplinlerden ayrılan en önemli özelliği kaldırma kuvvetinin kanatları aracılığıyla sağlanmasıdır.

Dünya yolcu trafiğinin 1/4 ‘ü, yük trafiğinin 1/3’ü Avrupa kıtasından yapılmaktadır.

ABD dünya havayolu ulaşımının en yaygın ve gelişmiş olduğu ülkedir. Kuzey Amerika’da 11000’den fazla hava alanı bulunmaktadır. Dünya hava trafiğinin 1/3’ü ABD sınırları içerisinde gerçekleşmektedir. Bu da hava ulaşımının ne kadar geliştiğinin göstergesidir. Ülkelerin alanının büyük olması zaman tasarrufu sağlayan havayolu ulaşımının daha fazla gelişmesine neden olmaktadır. Kıtalararası yolcu taşımacılığında da en fazla tercih edilen ulaşım aracı hava yoludur.

Tam altı yıldır birinciliği bırakmayan Atlanta HartsfieldJackson Havalimanı, 2005’i rekor kırarak tamamladı. Yolcu sayısının 85 milyon 900 bini geçtiği Atlanta’ya tam 980 bin uçak seferi yapıldı. İlk 10’a Atlanta dışında ABD havalimanlarından Chicago, Los Angeles, Dallas ve Las Vegas girebilirken Londra Heathrow, Paris Charles de Gaulle, Frankfurt ve Amsterdam Schiphol Avrupa’dan ilk onda yer alan havalimanları oldu. Uzakdoğu’dan ilk 10’daki tek temsilci ise Tokyo Haneda Havalimanı olmuştur.

1996 yılındaki hava alanlarının potansiyellerinin 10 yıl gibi bir sürede, büyük değişiklikler göstermesi uluşımda hızlı bir değişim olduğunun kanıtıdır. Çin’de denizin doldurulmasıyla inşa edilen ve 12 milyar dolara mal olan ve bir ada olan Chek Lap Kok Hava alanı yılda 120 milyon yolcuya hizmet verecektir. Ülkemizde yurt dışına açılan en büyük hava alanımız İstanbul Atatürk Hava Limanı’dır. Türkiye ile Hong Kong arasındaki mesafe 8 bin km’dir. Uçuş Türkiye’den giderken 10, dönerken 12 saat sürmektedir. Aradaki iki saat, uçuş yolundaki rüzgarlardan kaynaklanmaktadır.

TÜRKİYE’DE HAVA YOLU ULAŞIMI

Türkiye’de ilk hava ulaşımına 1933 yılında Hava Yolları Devlet İşletmesi adıyla pervaneli uçaklarla başlanmıştır. 1956 yılında adı değiştirilerek Türk Hava Yolları olmuştur.

Günümüzde hava yolu ulaşımı yapan özel şirketler de bulunmaktadır. (Pegasus, Onur Air, Atlasjet, SunExpress, Sky)

Ülkemizdeki uluslar arası standartlarda havalimanları: Esenboğa (Ankara), Atatürk (İstanbul, Adnan Menderes (İzmir) ve Antalya Havalimanlarıdır.

HAVA YOLLARININ ULAŞIMDAKİ YERİ

Diğer ulaşım sistemlerine göre maliyetli olmasına karşın hava yolu ulaşımı hızlı ve güvenlidir. 2003 yılında ulaşımdan çekilen Concorde uçakları ses hızını aşabilmekteydi. Günümüzde ise saatte 960 km’ye çıkan hızları ile uzun mesafeleri kısa zamanda almayı sağlamaktadır.

Ayrıca gelişen teknolojiyle birlikte yeni uçaklar daha güvenilir ve kapasitesi daha fazladır. Boeing 777 ve Airbus A380 şu anda hava yolu ulaşımında kapasitesi en geniş uçaklardır.

Hava yolu ulaşımı daha çok gelişmiş ülkelerde fazladır. Ayrıca kargo taşımacılığında da büyük kargo uçakları kullanılmaktadır.

Tagged : /

Demir Yolları

DEMİR YOLLARININ GEÇMİŞİ

Demiryolunun kökeni çok eskilere dayanır. Arkeologlar Mısır’daki bir piramidin yakınında MÖ 2600 yıllarında yapıldığı sanılan bronz ray kalıntılarını gün ışığına çıkarmışlardır. Piramidin yapımında kullanılan taşların ocaklardan taşınmasında bu raylardan yararlanıldığı sanılmaktadır. Mısır’da kullanılan ray örneğinden, lokomotif yapımının gerçekleşmesine kadar binlerce yılın geçmesi gerekmiştir. Bu süre içinde raylar, özellikle maden ocaklarında, hayvanların ya da insanların ağır maddelerle yüklü araçları daha kolay çekmelerini sağlamak amacıyla kullanılmıştır. Bu raylar genellikle tahtadan kimi zaman da rayın dayanıklılığını arttırmak amacıyla metallerle kaplanarak yapılmıştır. Ray sistemi ilk olarak Cumberland’daki bir maden ocağında kullanılmıştır. Öbür makineli taşıtlar gibi tramvay da 18001ü yıllarda dünyanın görünüşünü değiştirmeye başlayan endüstri devriminin bir ürünü olmuştur.

Kent içi yolcu taşımacılığında ilk raylı taşıma hattı 1832 yılında New York’un Harlem Mahallesi’nde hizmete açılmıştır.

Demiryolu ulaşım araçları içerisinde en güvenilir ulaşım aracıdır. Kara yoluna göre daha ekonomiktir. Yapım maliyeti de karayolundan daha azdır.

Günümüzde şehir içi toplu ulaşım sistemleri arasında en yüksek yolculuk kapasitelerine sahip ulaşım sistemleri olarak kabul edilen metro sistemleri, dünyadaki pek çok büyük metropolde ana toplu taşıma sistemi olarak çalıştırılmaktadır. Metrolar yüksek yolculuk kapasitesine sahip sistemlerdir. Maksimum saatteki yolcu kapasiteleri 70 000 yolcu/yön dür. Büyük şehirlerde en yüksek yolculuk taleplerinin tespit edildiği hatlarda metro sistemleri tercih edilmektedir. Raylı ulaşım sistemleri olan metrolar, genellikle yüzeydeki trafik yüklerini hafifletmek amacıyla derin tünel yöntemleri ile yer altında inşa edilir.

MANŞ TÜNELi

Manş Tüneli yüzyılımızın mühendislik harikalarından biridir. İngiltere ve Fransa arasında yapılan tünel 50 km uzunluğundadır. İngiltere’yi Avrupa ile birleştiren tünelin inşaatı 1987’de başlamış ve 1990’da tamamlanmıştır. Fransa ve İngiltere projeyi yarı yarıya paylaşmıştır.

14.000 işçinin görev aldığı bu projede, milyonlarca metrik tonluk taş, toprak ve çamurun atılması için son derece gelişmiş kazı makineleri kullanılmıştır.

Yapı üç tünelden oluşmaktadır. Bunlardan ikisi tren yolları için yapılmış ve 7.6 metrelik bir çapa sahiptir. Ortadaki tünel ise acil durumlar, bakim ve havalandırma olarak kullanılmaktadır. Bu tünel 4.8 metrelik bir çapa sahiptir. Tüneller deniz yatağının 45 metre altında inşa edilmiştir.

Bu gün Fransa – İngiltere arası seyahat etmekte olan trenler saatte 160 km gibi bir hızla tünelden 20 dakikada geçmektedirler.

Tünel kullanıma açıldığından sadece bir yıl sonra ilk testine tabi tutulmuş, Fransa’dan gelen trenin yaptığı kazada, 30 kişi tünelde kapalı kalmış fakat tasarımın başarısı sayesinde kurtulmuşlardır. Günümüzde tünel çalışmaktadır.

TÜRKİYE’DE DEMİR YOLLARI

Anadolu’da ilk demiryolu Osmanlı döneminde 1856’da bir İngiliz şirketi tarafından yaptırılan İzmir – Aydın hattıdır. 130 km uzunluğundadır.

Daha sonra yine bu dönemde;
İzmir – Alaşehir hattı,
Sirkeci – Balkan ülkeleri hattı,
Haydarpaşa – İzmit – Ankara hattı açılmıştır.

Cumhuriyet öncesinde demir yollarının büyük bir kısmı Konya-Ankara hattının batısında iken Cumhuriyet Döneminde yapılan yatırımların büyük bölümü doğuya kaydırılmıştır.

1925 yılında yapılan ilk demir yolu kongresinde alınan kararlar gereği demir yolu yapımında;

 Doğal kaynaklar,
 Üretim merkezleri ve
 Pazar alanlarının bulunduğu yerlere

Öncelik verilmiş böylece ekonomiyi canlandıran bir ulaşım sistemine geçilmiştir.

Demir yollarımız 1940-1950 yılları arasında tam bir durgunluk dönemine girilmiştir. Bunda II. Dünya Savaşı’nın ve dünya otomotiv sanayisinde pazar payının % 80’ini elinde bulunduran ABD’nin etkisi büyüktür.

1950’den sonra kara yolu, demir yoluna karşı üstün duruma gelmiştir.

Ülkemizde demiryoluna yapılan yatırımlar arttırılırsa;
 Karayolunun yapımında ve taşıtlara konulan petrole verilen milyarlarca dolar hazineye kalır.
 Trafik sorunu ve kazaları azalır.

ASRIN PROJESİ: MARMARAY

Temelleri 2004 yılında atılan ve yapımı devam eden, Avrupa ve Asya yakasını İstanbul Boğazı’nın altından birleştirecek olan Marmaray Projesi, Dünyadaki en önemli projelerden biridir.

• İstanbul’un kent yaşantısını sürdürebilmesi,
• Kentin doğal ve tarihî özelliklerinin korunabilmesi,
• Kentlilere çağdaş bir kent yaşamı ve
• Kentsel ulaşım imkânları sunabilmesi

gibi amaçlarla oluşturulan bir projedir.

Avrupa yakasındaki Halkalıdan Anadolu Yakası’ndaki Gebze’ye kesintisiz, çağdaş, yüksek kapasiteli, hızlı, çevre ve tarihî dokuyu tahrip etmeyen, diğer ulaşım sistemleriyle entegrasyonlu 76,3 km uzunluğunda bir metro inşa edilecektir.

Avrupa Birliği’nin hızlı tren ağlarıyla uyumlu olan Marmaray’ın tamamlanmasıyla, Ankara-İstanbul Hızlı Tren, Kars-Tiflis Projeleri gibi projelerin gerçekleştirilmesiyle birlikte Avrupa’dan Asya’ya, kesintisiz, hızlı, ekonomik bir demir yolu bağlantısı sağlayacaktır. Bu durum, ülkemizin stratejik önemini daha da artıracaktır.

YÜKSEK HIZLI TREN PROJELERİ

TCDD’nin yenilenmesi kapsamında son yıllarda Yüksek Hızlı Tren (YHT) ulaşımda kullanılmaya başlanmıştır.

Ankara – Eskişehir 2009 yılında, Ankara – Konya 2011 yılında açılmıştır.

Ankara – İstanbul ve Ankara – Sivas YHT hatları yapımı devam ediyor.

Bu trenler saatte 250 km hızla hareket edebilmekte ve ulaşım süresini oldukça kısaltmaktadır.

demiryolları haritası

KITALARA GÖRE DEMİR YOLLARININ GELİŞİMİ

1. Kuzey Amerika’da Demir Yolları

ABD ve Kanada demir yolu ağının gelişmiş olduğu ülkelerdendir. Bu ülkelerin demir yolları birbirine de bağlantılıdır.

2. Avrupa’da Demir Yolları

Kuzeybatı Avrupa çok yoğun ve gelişmiş bir demir yolu ağına sahiptir. Alp Dağlarl’nda demir yolu ağı seyrektir. Kıtanıni kuzeyi ile güneyini birbirine bağlar.
Avrupa demir yolları, yerleşme ve sanayi bölgeleri ile ticaretin yoğun olduğu merkezlere ulaşmaktadır. Ayrıca her ülkenin başkentini ülkenin her tarafına bağlayacak şekilde düzenlenmiştir.

3. Asya Demir Yolları

En geniş kıta olmasına karşın batılı sistemde demir yolu ağı ancak belirli kesimlerde bulunmaktadır. Asya’nın batısı Avrupa ile bağlantılıdır. Rusya’daki Tsans — Sibirya demir yolu Rusya’yı Avrupa’ya bağlar.
Asya’da demir yolu ağının ve sistemlerinin en geliştiği ülke Japonya’dır. Ülkedeki bütün merkezler hızlı trenlerle birbirine bağlanmıştır. Öyleki günümüzde Japonya’da uçak yolcularının bir bölümü hızlı trenlere yönelmiştir.
Doğu Asya’da Mançurya, Kore, Çin ve Hindistan’da da demir yolu gelişmiştir.
Anadolu’daki demir yolları Avrupa’yı, Balkanları ve Basra Körfezi’ni birbirine bağlar.

4. Afrika Demir Yolları Demir yolu yönünden orta derecede gelişmiştir.

Kıtadaki ilk demir yolları Fransızların desteğiyle Fas, Tunus ve Cezayir arasında yapılmıştır. Bu ağ, Akdeniz kıyısındaki limanları iç kesimlere bağlar. Güney Afrika Cumhuriyeti’ndeki demir yolları maden bölgelerini limanlara bağlar.

5. Avustralya Demir Yolları

Kıtanın güneydoğusu demir yolu ağı yönünden çok gelişmiştir.

6. Güney Amerika Demir Yolları

Kıtanın doğu kesiminde iyi planlanmış demir yolları geçer. Böylece iç kısımlarla bağlantı sağlanır. Güney Amerika’da limanları iç kısımlara ve nehirleri birbirine bağlayan demir yolları da yapılmıştır.

Tagged : /

Kara Yolları

KARA YOLLARININ GELİŞİMİ

Dünyanın en eski ulaşım sistemlerini oluşturmaktadır. İlk başarılı karayolu MÖ 400 — 400 yılları arasında orduların ilerlemesi için Romalılar tarafından yapılmıştır. Roma İmparatorluğu’nun yıkılmasıyla yol yapımı gerilemiştir. Buna karşın 12. yüzyılda kentler içindeki taş döşeli sokaklar giderek artmıştır. 18. yüzyılda Avrupa’da yolcu ve yük arabalarıyla düzenli insan ve yük taşımacılığı başlamıştır. Yolların bakımsız ve bozuk olması taşımayı engellemektedir. 18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın başında yol yapım metotları geliştirilmiştir. 19. yüzyılda ağır eşyaların karayolunda taşınmasından çıkan sorunlar su kanalları ve demiryollarının gerekliliğini ortaya koymuştur. 1888’de İngiliz John Body Dunlop’un yolları kısa sürede kullanılmaz hale getiren sert lastik tekerlekler yerine şişme tekerlekleri bulmasıyla bisiklet kullanımı arttı. Böylece motorlu taşıtların yolu açılmış oldu. 20. yüzyılda motorlu taşıtların gelişimi asfalt yol yapımının da gelişmesini sağladı.

Günümüzde en çok kullanılan ulaşım aracı karayoludur. Çünkü karayoluyla evden eve ulaşılabilmektedir. Karayolu yapım maliyeti dağlık engebeli alanlarda fazladır. Buralarda ulaşım geçitlerle, viyadüklerle ve köprülerle sağlanır. Vadiler doğal geçitler olup karayolları dağlık arazilerde genellikle vadileri takip eder.

Günümüzde gelişmelere bağlı olarak karayolları yük ve yolcu taşımacılığı açısından diğer ulaşım yolları ile bütünleşmiş durumdadır. Yol yoğunluğunun ve kalitesinin yüksek olduğu ülkeler gelişmiş ülkelerdir. Bu ülkelerin başında ABD, Japonya, Avrupa ülkeleri gelmektedir.

TÜRKİYE’DE KARA YOLLARI

Ülkemizde kara yolu ulaşımı, yolcu ve yük taşımacılığında Türkiye’de ilk sıradadır.

Cumhuriyet ilk kurulduğunda karayolu uzunluğumuz 18.300 km iken 1938 yılında kara yolu uzunluğu 38.800 km’ye ulaşmıştır.

1950 yılında Kara Yolları Genel Müdürlüğü kurulmasıyla kara yolu yapımına hız verilmiştir. 01.01.2011 tarihi itibariyle toplam karayolu uzunluğu 64.865 km’ ye ulaşmıştır.

Ülkemiz ile bağlantılı uluslararası kara yolu projelerinin başında;

– Uluslararası E-yolları ağı,
– TEM (Trans European Motorway),
– Karadeniz Ring Koridoru ve
– İpek Yolu gelmektedir.

BOLU DAĞI TÜNELİ

Ankara – İstanbul arasını kesintisiz otobana ulaştıran ve Bolu Dağı’nı tırmanmadan tüneller vasıtasıyla geçilmesini sağlayan karayolu projesidir.

Bolu Dağı Geçiş Projesi içerisinde önemli bir yeri olan Bolu Dağı Tüneli, çift tüp olarak inşa edilmiş olup Ankara yönüne doğru sağ tüp 2788 metre, İstanbul yönüne doğru olan sol tüp ise 2954 metre uzunluğundadır. Güvenli, konforlu ve kesintisiz bir ulaşım imkânı sağlayacak olan Bolu Dağı Tüneli ile İstanbul-Ankara arası kara yolu ile 3.5 saate düştü.

turkey_map

Tagged :

Deniz Yolları

Dünyada deniz ulaşımında önemli yerler:

– Atlas Okyanusu (Kuzey Atlantik Yolu)
– Panama, Macellan, Cebelitarık, Malakka, Sunda Boğazları
– Akdeniz ve Süveyş Kanalı
– İstanbul ve Çanakkale Boğazları

Deniz ulaşımı, teknolojik gelişmelere bağlı sürekli gelişmektedir. Ancak yine de rüzgar, akıntılar gibi nedenlerle gelişme belli bir yere kadar olmaktadır.

Deniz yolundan en fazla petrol taşımacılığında faydalanılır. Hazar Bölgesi ve Hürmüz Boğazından yüklenen petrol tankerleri buradan tüm dünya limanlarına dağılırlar.

Petrol taşınmasında deniz yolunun seçilme nedeni: Maliyetin az ve taşıma kapasitesinin fazla olmasıdır.

Dünya Üzerindeki Önemli Boğaz ve Kanallarbogazlarkanallar

KANALLAR

1. Panama Kanalı: Atlas Okyanusu’nu Büyük Okyanus’a bağlar.

2. Süveyş Kanalı: Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlar.

3. Korint Kanalı: Ege Denizi’ni Adriya Denizi’ne bağlar.

4. Kiel Kanalı: Kuzey Denizi’ni Baltık Denizi’ne bağlar.

 

BOĞAZLAR


1. İstanbul Boğazı: Karadeniz’i Marmara Denizi’ne bağlar.

2. Çanakkale Boğazı: Marmara Denizi’ni Ege Denizi’ne bağlar.

3. Cebelitarık Boğazı: Akdeniz’i Atlas Okyanusu’na bağlar.

4. Dover Boğazı: Manş Denizi’ni Kuzey Denizi’ne bağlar.

5. Malakka Boğazı: Hint Okyanusu’nu Pasifik Okyanusu’na bağlar.

6. Hürmüz Boğazı: Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlar.

7. Babülmendep Boğazı: Kızıldeniz’i Hint Okyanusu’na bağlar.

8. Bering Boğazı: Arktik Okyanusu’nu Pasifik Okyanusu’na bağlar.

9. Magellan Boğazı: Atlas Okyanusu’nu Pasifik Okyanusu’na bağlar.

Tagged : / /

Ulaşım Hatlarının Ülkeler ve Bölgeler Arası Etkileşime Etkisi

Ulaşım olanakları artan bir yerde nüfus artışı yaşanır. Nüfus artışı ise o yerleşmenin gelişmesini sağlar.

Sanayi tesisleri daha çok ulaşımı iyi yerlere kurulur. Sanayi kurulması da şehirlerin büyümesini sağlar.

Türkiye ulaşım yönünden avantajlı bir ülkedir;

– İki kıta arasında,
– İki önemli boğaza sahip,
– Dört tarafı denizlerle çevrili,
– Zengin petrol yatakları olan komşulara sahip,
– Uluslar arası yollara sahiptir.

Bu özellikler Türkiye’nin hızlı gelişmesinde etkili olmuştur.

Sanayi Devriminin ilk yıllarında ulaşım olanakları zordu. Ancak günümüze geldiğimizde yük ve yolcu taşımacılığının hem hızlandığını hem arttığını görüyoruz.

Bunun sonucu olarak;

– Yeni ekonomik fırsatlar oluşmuş,
– Küresel ve bölgesel pazarlar kurulmuş,
– Ürün fiyatları düşmüş, kalite artmıştır.

 

Zamana Göre Ulaşım Araçlarında Hızlanma

1500’lü yıllarda: Gemiyle saatte 16 km,
1850’li yıllarda: Gemi ile 25 km, Trenle 100 km / saat
1950’li yıllarda: Uçakla 480 – 640 km / saat
1970’li yıllarda: Jet uçaklarla 800 – 2300 km / saat
1990’lı yıllarda: İnternetle aynı anda

Tagged :

Türkiye’de Ulaşım

TÜRKİYE’DE ULAŞIM

Çeşitli ham veya işlenmiş maddelerin, insanların ve haberlerin bir yerden başka bir yere taşınmasına ulaşım( ulaştırma) denir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ULAŞIMIN TARİHSEL GELİŞİMİ VE ÖNEMİ

Kalkınmanın gerçekleşmesinde en önemli etken ulaşım sistemlerinin geliştirilmesidir. Ulaşım günümüzde, sadece malların bir yerden bir yere taşınması değil, bilginin, paranın ve çeşitli hizmetlerinde taşınmasını kapsayacak şekilde genişlemiştir. Ulaşım faaliyetleri şehirsel gelişim açısından büyük önem taşır herhangi bir şehrin kapladığı alanın, çoğu zaman 1/3 -1/4 arasındaki miktarını cadde, sokak yani yollar meydana getirir.

Ulaşım coğrafyası konusundaki ilk çalışmalar;

*1895 yılında ‘’Kara Ulaşımında Taşıt Araçları’’ ve ‘’1897 yılında ‘’Ulaşım Coğrafyasının Bugünkü Durumu’’adlı makaleleriyle Hettner, Ulaşım coğrafyasını ekonomik coğrafyadan ayrı bir disiplin olarak ele almıştır.

*1952 yılında yayınlanan ‘’Allgemeine Geographie Des Menschen’’adlı eserinin 3.cildini Verkehrsgeographie (Ulaşım Coğrafyası) oluşturmaktadır.

*Fransız, De la Blache tarafından 1922 yılında yayınlanan “Beşeri Coğrafyanın İlkeleri” adlı eserinin (üç bölüm) son bölümünü bu konuya ayırmıştır.

* Gustav Fochler Hauke’nin eseri, ulaşım coğraf­isinin yapı, yöntem ve çeşitli hususlarla olan ilişkisini açık bir şekil­le ortaya koymaktadır.

* Fransız coğrafyacısı Capot Rey’in (1946) eseri daha genel özellikleriyle ulaşımı ele almıştır.

* Lartilleux’nün Fransız Demiryolları. (1947)

* Mckilliam’ın Dünya Karayolları (1938)

* Van Zandt’ın Dünya Havayolları (1944)

* Fransız coğrafyacısı Clozier’in (1940) Paris’in bir garı üze­rine yaptığı çalışma.

* Hurst ‘Ulaşım coğrafyası’ (1974)

* White ve Senior ‘Ulaşım coğrafyası’ (1983)

* Owen ‘’Ulaşım ve Dünya’da Kalkınma’’ (1987)

* Hoyle ‘’Afrika’da Kalkınma ve Ulaşım’’ (1995)

* Hanson ‘’Şehir Ulaşımının Coğrafyası’’ (1996)

ULAŞIMI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Genel olarak olumlu etkenler:

—Önemli ticaret yolları üzerinde yer alması

—Boğazların sahip olduğu stratejik önem

—Üç tarafının denizlerle çevrili olması ve okyanuslara bağlanabilmesi.

—Gelişmiş sanayi merkezleri ve hammadde kaynakları arasındaki en güvenli geçiş

merkezinde yer alması.

Genel olarak olumsuz etkenler:

—Yer şekillerinin olumsuz etkileri(Yükselti, dağların uzanış biçimi, engebeli sahaların

fazla oluşu)

—Olumsuz iklim koşullarının etkisi(kar, buzlanma, sis)

—Yurdumuz koşullarına ve kaynaklarına uygun ulaşım sistemlerinin tercih edilmemiş olması

1.Yeryüzü Şekillerinin Etkileri:

Ülkemizde ortalama yükselti, engebeli sahaların fazla olması ve dağların uzanış yönü ulaşımı etkilemektedir. Kuzey Anadolu, Toros ve büyük oranda diğer dağlarımızın doğu-batı yönünde uzanması, kuzey-güney doğrultusunda ulaşım hizmetlerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu durum kuzey-güney yönünde yapılan yol yapım maliyetlerinin artmasına neden olmaktadır. Karayolu ve demiryolu ağlarımız büyük oranda bu dağlar arasındaki çöküntü ovaları ve vadilerin içinden geçmektedir. Kuzey ve güney sıradağlarımızın büyük oranda kıyıya paralel uzanması, kıyı ile iç kesimler arasındaki bağlantıların geçitlerle sağlanmasına neden olmaktadır. Yeryüzü şekillerinin özellikleri, yurdumuzda yol yapımı ve bakımının yüksek maliyetlere çıkmasına neden olmaktadır.

2. İklim Özelliklerinin Etkileri:

Ulaşım sistemleri genellikle bulundukları yerin iklimine uyacak biçimde gelişirler. İklim değerleri aşırı koşullar meydana geldiğinde ulaşımı etkiler. Özellikle havayolu ulaşımında iklim koşullarının önemli etkileri oluşur.İç kesimler ve özellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde yaşanan sert karasal iklime bağlı olarak kış mevsiminde; kar yağışlarının fazla olması, karın yerde kalma süresinin uzun olması, buzlanma ve donma olaylarının fazla olmasına ve uzun süresine neden olarak ulaşım hizmetlerinin büyük oranda aksamasına neden olmaktadır. Karadeniz Bölgesi’nde sık olarak yaşanan heyelanlar, çığ ve sel olayları ulaşımı olumsuz yönde etkiler. Zaman, zaman yaşanan yoğun sisler, kara, özellikle hava ve deniz ulaşımını aksatmaktadır.

3.Beşeri Etkiler:

Ulaşım sektörü yoğun şekilde çalışan istihdam etmektedir. Bu oran ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Ulaşımın geliştirilmesi için gerekli kaynakların sağlanması, planlı bir yatırım düzeni ve bunların yürütülmesi için gereken yönetici ve teknik kadroların sağlanması gerekir.

Bir ülkedeki ulaşım yollarının sıklığı, uzunluğu ve niteliği, o ülkenin ekonomik durumunun önemli göstergelerinden biridir.

Her ulaşım sistemin kendine özgü olumlu ve olumsuz yanları vardır. Bu durum ülkenin; coğrafi özelliklerine, özel konum, yükselti, dağların uzanışı, deniz, göl, uygun akarsu, kanal vb. özelliklerin olup olmamasına, engebe, arazi kullanımı, yerleşmelerin dağılımı, ülkenin ekonomik gücü ve gelişme düzeyine bağlı olarak değişmektedir.

Bu sistemlerin her birinin kendisine özgü özellikleri vardır ve hiçbiri diğerine göre tümüyle üstün değildir. Bu nedenle ülkenin fiziki koşullarına göre en uygun ve en ekonomik ulaşım hatlarının belirlenerek geliştirilmesi gerekir.

 

ULAŞIM SİSTEMLERİNİN SAHİP OLASI GEREKEN TEMEL ÖZELLİKLER

 

1.Ekonomik olmalıdır

2.Elverişli olmalıdır

3.Güvenli olmalıdır

4.Hızlı olmalıdır

5.Konforlu olmalı

6.Çevreyi kötü etkilememeli

7.Ülkenin mevcut enerji kaynaklarını kullanmalı

8.Bakım ve onarımın kolay olması

BAŞLICA ULAŞIM TÜRLERİ

1. Karayolları:Türkiye’de en çok kullanılan ulaşım karayoludur. Karayollarımız en ücra noktalara ulaşım ve taşıma imkânı verecek durumdadır.Türkiye’nin her yerine ulaşılabildiği için yük ve yolcu taşımada en büyük rolü karayolları oynamaktadır. Karayollarımızın yük ve yolcu taşıma içindeki yeri giderek artmaktadır. Karayollarımız dağların uzanış biçimi nedeniyle özellikle doğu – batı yönlüdür. Kuzey-güney yönlü yol maliyetleri çok yüksektir.Karayollarımızın dağılışı ve yer şekilleri arasında bir paralellik vardır. Ülkemizde karayolu yapımına en uygun ve taşımacılığın en kolay yapıldığı bölgelerimiz Marmara, İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve kıyı Ege’dir. Doğu Anadolu, Akdeniz ve Karadeniz’de ise yükselti, dağların uzanışı karayolu yapımını ve taşımacılığını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle bu bölgelerimizde ulaşım geçitlerden faydalanılarak sağlanmaktadır.

Önemli geçitlerimiz:

1.Belen geçidi: Çukurova’yı Hatay’a ve Ortadoğu’ya bağlar.
2.Gülek geçidi: Çukurova’yı İç Anadolu’ya bağlar.
3.Sertavul geçidi ve Göksu kanyonu: Taşeli platosunu İç Anadolu’ya bağlar.
4.Çubuk Boğazı: Antalya’yı Göller Yöresine bağlar.
5.Zigana geçidi: Karadenizi İç Anadolu’ya bağlar.

Günümüzde Avrupa Birliği ve Amerika’da karayollarının ulaşımdaki payı %27, Türkiye’de ise %93 düzeyindedir. Bu durum, Türkiye’de ulaşımın büyük oranda karayollarına bağımlı hale geldiğini göstermektedir. Bu durum ekonomik ve sosyal anlamda büyük sorunların yaşanmasına, enerji kaynakları açısından dışa bağımlılığımızın artmasına yol açmaktadır.

2. Demiryolları:Kara yoluna göre daha ucuz durumdadır. Bu özellik, büyük oranda yük taşımacılığında kullanılmasına neden olmaktadır. Yurdumuzdaki demiryolu hatları, uzunluk, kalite ve hız açısından yetersiz durumdadır. Demir yollarımız yer şekillerinden büyük ölçüde etkilenir. Hatlarımızın büyük bölümü, Doğu-Batı yönünde, akarsu vadilerini ve düz alanları izler Ülkemizdeki engebeli arazi ve dağlar demiryolu yapım maliyetlerini artırmaktadır. Dünya’da demiryolu ulaşımı her geçen gün daha fazla önem kazanmaya başla­mıştır. Türkiye’de büyük kentler arası hızlı tren ulaşım projeleri uygulama çalışmaları devam etmektedir.
İzmir-Aydın hattı 1866’da işletmeye açılan ilk demir yolumuzdur. Ülkemizde demir yolu ulaşımı daha çok yük taşımacılığında kullanılmaktadır. 1950’li yıllardan sonra, karayollarına daha çok önem verildiğinden demiryolu yapımı azalmıştır. Günümüzde Türkiye’nin demir yolu ağı 8429km dolayındadır. Bu oran ülkemiz açısından oldukça yetersiz kalmaktadır. Eskişehir, Sivas, Ankara ve Adapazarı’nda demiryolu araç ve donanımlarının (vagon, lokomotif, v.b.) imal ve tamiri amacıyla fabrikalar kurulmuştur.

3. Denizyolları:Ülkemizinüç tarafının denizlerle çevrili olması ve önemli boğazlara sahip olması, denizcilik alanında gelişmesi açısından büyük imkânlar doğurmuştur. Dünya ticaretinde en fazla kullanılan yol deniz taşımacılığıdır.Denizyolu ile yük ve yolcu taşımacılığı, en ekonomik taşımacılıktır.

Hinterlant (Ard bölge): Bir limanın gelişmesi mal alıp mal göndereceği bölge ile bağlantısının kolay olma­sına bağlıdır. Limanın gerisindeki bu ticari bölgeye limanın Ard bölgesi ya da Hinterlan­dı denir. Limanın hinterlandı geniş ise limanın büyümesi ve gelişmesi kolaydır. İstanbul ve İzmir limanlarının çok gelişmesinde hinterlantlarının geniş olması önemli bir etkendir.

Karadeniz Bölgesin de bulunan limanlar fazla gelişmemiştir. Yükleme ve boşaltma kapasite siteleri düşüktür. Bunda dağların kıyıya paralel uzanması nedeniyle oluşan dar kıyı şeridinin diğer bir bakışla hinterlandının dar olmasının etkisi büyüktür. Aynı açıdan İstanbul ve İzmir Limanlarının çok gelişmelerinde geniş bir hinterlanda sahip olmaları önemli rol oynamaktadır.

Önemli limanlarımız:İstanbul, İzmir, İzmit, Mersin, Trabzon, Zonguldak, Samsun, Tekirdağ, Gemlik Çanakkale ve Bandırma önemli limanlarımız arasında bulunmaktadır

*İstanbul limanı hem ihracat hem ithalat limanı karakteri taşır.

*İzmir limanı en önemli ihracat limanımızdır.

*İzmir limanı hinterlandı en geniş limanımızdır.

Bir Limanın Gelişmesinde Etkili Olan Şartlar:

—Hinterlandının geniş ve zengin kaynaklara sahip olması

—İç bölgelerle kolay bağlantı kurması

—Açık denizlere açık oluşu ve önemli deniz yollarına göre konumu

4. Havayolları:Ülkemizdeki ulaşım sistemleri içinde en az paya sahip olan ulaşım türüdür. Havayolu ulaştırmacılığının geliştirilmesi amacıyla 1933’de Devlet Hava Yolları kurulmuştur. Ancak özellikle özel havayolu şirketlerinin hızla çoğalması ve bilet fiyatlarının düşmesiyle beraber son yıllarda hızla gelişme göstermektedir. Hava yolu ulaşımında en önemli avantaj hızdır. Ülkemizde yaşanan bu hızlı gelişme yer hizmetlerinin ve diğer alt yapı çalışmalarının yetersizliği nedeniyle zaman zaman sıkıntılara yol açmaktadır. Havayolları ile yük taşımacılı­ğı çok fazla gelişmemiştir. Özellikle yolcu taşımacılığında kullanılmaktadır. Ülkemizin yüzey şekillerinin oluşturduğu olumsuzluklar nedeniyle havayolu ulaşımının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu durum özellikle karayolunda yoğunlaşan ve önemli sorunlara yol açan yolcu taşımacılığı baskısının azalmasına neden olacaktır.

Önemli havalimanlarımız: İstanbul’daki Ata­türk Hava Limanı, Ankara’da Esenboğa, İzmir’de Adnan Menderes, Adana’da Şakirpaşa, Antalya,Bodrum, Diyarbakır, Erzurum, Malatya, Elazığ, Van, Samsun, Trabzonve Dalaman havalimanlarıdır.

5. Boru Hatları:Borularla ham petrol ve doğalgaz taşıma sistemine boru hattı denir. Ülkemizdeki önemli boru hatları ve yerel iletim hatları şunlardır:

-Batman-Dörtyol boru hattı (Petrol)

-Kerkük-Yumurtalık boru hattı (Petrol)

-Yumurtalık-Kırıkkale boru hattı (Petrol)

-Şelmo-Batman (Ham Petrol boru hattı.)

-Rusya -Türkiye boru hattı (Doğalgaz)

-Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı(Petrol)

-Samsun-Ankara (Doğalgaz-Mavi Akım)

-Doğu Anadolu iletim hattı(Doğalgaz)

-Karacabey-İzmir iletim hattı(Doğalgaz)

Tagged :

Marmaray

MARMARAY “Asrın Projesi”

Marmaray İstanbul’da boğazın iki yakasının demiryolu ile birbirine bağlamayı
amaçlayan proje. İstanbul Boğazı’ndan geçmesi öngörülen ilk demiryolu tüneli,
1860 yılında taslak halinde hazırlanmıştır. Şekilde, sütunlar üzerinde duran ve
denizde yüzer tip bir tünel ve önerilen enkesitler gösterilmiştir.

İstanbul Boğazının altından geçecek bir demiryolu tüneli ile ilgili düşünce, ilk
olarak 1860 yılında ortaya atılmıştır. Fakat İstanbul Boğazının altından geçirilmesi
planlanan tünelin Boğazın en derin bölümlerinden geçeceği yerlerde, eski teknikler
kullanılarak, tünelin deniz dibinin üzerinde veya altında inşa edilmesi mümkün
olmayacaktı ve bu nedenle bu tünel, tasarım kapsamında deniz dibi üzerine inşa
edilen sütunların üzerine yerleştirilen bir tünel olarak planlanmıştı. Continue reading “Marmaray”

Tagged :