Mesleki Gelişim Süreci

Meslek seçimi bir anda verilen bir karar değildir. Bu kararların mesleki gelişim süreci içinde biçimlendiği ise artık kesinleşmiştir. Peki mesleki gelişim sürecini tanımlamak istersek nasıl bir tanım ortaya çıkar?

Mesleki gelişim süreci, çocuklukta bir meslek fikrinin oluşmaya başladığı andan itibaren, yetişkinlikte herhangi bir meslek sahibi oluncaya kadar geçen evrelerden oluşu ve bu süreyi kapsar. Aslında bu tanımdan da konunun ana fikrini basitçe kavrayabiliriz. Aslında meslek seçiminde kritik bir süreç olan bu zaman zarfında birey iyi yönlendirilmeli ve bireye en uygun seçenekler sunulmalıdır.

Bunlarla beraber artık günümüzde mesleki rehberlik sadece ortaöğretim döneminde yapılan meslek seçimine yardım hizmetleri olarak değil, mesleki gelişim sürecinin çeşitli dönemlerinde bireylerin meslek seçimine hazır hale gelmesi için sunulan yardımlar olarak ele alınmaktadır.

Bu yardımlara kariyer danışmanlığı uygulamalarını örnek verebiliriz.

Isaacson 1986 yılında mesleki gelişim sürecinin 5 aşamada yaşandığını belirtmiştir. Şimdi bu aşamaları inceleyelim.

Mesleki Gelişim Süreci Aşamaları

1) Uyanış ve Farkında Olma (5-12 Yaş)

Çocuk bu dönemde çevresinde bulunan yetişkinlerin bir meslek sahibi olduğu ve kendisinin de bir meslek edinmesi gerektiği konusunda farkındalık geliştirir. Bu dönemde çocukta meslek seçiminde kendi ilgileri ön plandadır. Özdeşime dayalı mesleki seçimler yapar.

2) Meslekleri Keşfetme ve Araştırma (12-15 Yaş)

Bu dönemde çocuklar çok fazla detaya girmeseler de meslekleri ve özelliklerini incelerler.

3) Karar Verme (15-18 Yaş)

Birey, kendi özellikleri ile meslekleri gerçekçi şekilde analiz ederek kendisine uygun bir mesleği tercih eder. Bu dönemde öğrencinin özdeşime dayalı meslek seçmesi beklenmez. Kendi yetenek ilgi ve kişilik özellikleriyle örtüşen bir meslek seçimi yapılmalıdır.

4) Hazırlık Aşaması (18-23 Yaş)

Bu dönemde birey, tercih ettiği meslekle ilgili eğitim sürecine girer.

Kurslar, dershaneler, üniversiteler veya eğitim kurumları bu hazırlık aşamasına örnek olarak verilebilir.

5) İşe Yerleşme (23 Yaş ve Sonrası)

Mesleki gelişim süreci içindeki bu son aşamada birey artık eğitimini aldığı mesleği icra etmeye başlar.

 

kaynak:kpsskonu.com

Tagged : / / / /

Mesleki Rehberlik

Her öğrenciye mesleki tercihlerinde, kendilerine uygun olan mesleklere yönelmesini sağlamalarında, iş yaşamı ve mesleğe hazırlanmalarında gerekli olan rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri verilir. Hizmetler bir süreçtir ve okul öncesi dönem ile başlar. Hizmetlerde öğrencinin gelişim dönemi ve bireysel özellikleri dikkate alınır. Öğrenciye meslek alanı veya bir meslek seçimi baskısı yapılamaz.

Mesleki Rehberlik bireylerin farklı meslekleri tanımaları, kendilerine uygun meslekleri seçebilmeleri, mesleklere hazırlanmaları ve mesleki yönde gelişebilmeleri amacı ile yapılan yardımlardır. Bireyin belirli bir yaştan sonra olan yaşamında mutlu ve başarılı olarak gelişmesini etkileyen olaylardan biri de meslek seçimidir.

Bireyler mesleklerini erken yaşlarda değil mesleki karar yaşlarına ulaştıktan sonra seçmeleri gerekir. Öğrencileri ilerde kolay iş bulabilecekleri, maddi ve manevi yönü yüksek mesleklere yöneltme anlayışı yapılan en büyük yanlıştır. Bireyin kişilik özellikleri, ilgi, yetenek ve yeterlilikleri göz önüne alınmalıdır.

Meslek seçimlerinde bireylere cinsiyet ayrımı yaparak mesleklere yönlendirmek yapılan en büyük yanlışlardan biridir. Ayrıca iyi meslek bireyin ilgi, yetenek ve kişiliğine uygun olan mesleki doyum sağlayacak olan meslektir. Öğrenciler anne baba veya çevrenin istediği mesleğe değil kendi seçimlerine ve kararlarına uygun olan mesleğe yönelmelidir. Her bireyin en iyi yapabileceği en az bir meslek bulunmaktadır.

Mesleki Rehberliğin Amaçları

  • Bireye meslek seçiminde meslekler ile ilgili bilgilere ulaşmada gerçekçi ve objektif biçimde yardımcı olmak,
  • Bireyin yetenek ve becerilerini keşfetmelerinde yardımcı olmak ve kendisi veya toplum açısından değerlendirmelerine yardımcı olmak,
  • Mesleğinin ve işinin değeri olduğunu anlamasına, takdir etme, çalışamaya karşı olumlu tutum içinde olmasına yardımcı olmak,
  • Farklı türlerdeki meslek, iş ve faaliyetler hakkında kaynaklardan bilgi edinmelerini sağlamak,
  • Bireyin mesleki olgunluk düzeyini arttırmak.

Mesleki Rehberlik Sürecinin Temel Aşamaları

1. Öğrencileri Tanıma

Bireyin kendisini doğru tanıması, anlaması ve kabul etmesi meslek seçimi için büyük önem taşır. Bireyler bu sebeple bir çok yönden incelenmelidir.

2. Mesleki Rehberlikte Mesleklerin İncelenmesi

Oldukça kapsamlı ve çeşitli tekniklerin kullanılması gereken bir iştir.

3. Bireyin Kişisel Nitelikleri il Mesleklerin Gerektirdiği Özellikler Arasında Bağlantı Kurma

Bireye uygun meslekleri ortaya çıkarma, bir seçim yapma, karar verme sürecidir. Karar alma sürecinin sorumluluğu daima bireye aittir. Kişinin özellikleri ile mesleğin özelliklerinin birebir örtüşmesi beklenemez.

 

kaynak:kpsskonu.com

Tagged : / / / /

Eğitsel Rehberlik

Eğitsel Rehberlik problem alanına göre rehberlik konusunun ilk bölümünü oluşturmaktadır. Eğitim kurumlarında uygulanan rehberlik etkinliklerinin büyük çoğunluğunu oluşturan rehberlik türüdür. Eğitsel rehberlik öğrenciye okul seçme, okula ve okul çevresine uyum sağlama, sağlıklı eğitsel tercihlerinde, güdülenmesinde, verimli çalışma alışkanlığı kazandırmada, okulda başarılı olmasında, yeteneklerini geliştirmesinde ve etkili zaman kullanımı gibi konularda yapılan yardımlardır.

Eğitsel rehberliğin temel amacı öğrencilerin akademik etkinliklerdeki başarılarını arttırmalarına yardımcı olmaktır. Öğrencilerin öğrenmeyi öğrenmelerini sağlamaktır. Bu amaç ile öğrencileri yeteneğine ve ilgisine uygun programlara yönlendirmek temel hedeftir. Her öğrencinin yaşamının her aşamasında eğitsel rehberliğe ihtiyacı vardır.

Öğrencilerin akademik başarılarını arttırmaya yönelik etkinliklerden bazıları şunlardır:

Etkili zaman kullanımı

Sınavlara hazırlanma yöntemleri

Öğrenmeye güdüleme

Öğrenme engelleri ile baş etme

Belleği etkin kullanma

Yetenek, ilgi ve eğilimlerine göre eğitsel ortam hazırlama (kulüp çalışmaları)

Oryantasyon

Eğitsel planlama

Eğitsel rehberlik temel amaçlarına göre bireye kazandırılması gereken temel yeterlilikler şunlardır;

1.Öğrencinin okul ve okul çevresine uyum sağlaması,

2.Mezun olduktan sonra gidebileceği üst öğrenim kurumları hakkında bilgilendirilmesi,

3.Ders ve alan seçimine yardımcı olma,

4.Eğitsel kol etkinliklerine katılım,

5. Okul başarısını arttırma ve bunu engelleyen durumları belirleyip ortadan kaldırma,

6.Öğrencide başarılı kimlik geliştirme ve motivasyon sağlama,

7.Verimli ders çalışmayı kazandırma,

8.Okul içi ve dışı sınavlar hakkında bilgilendirme,

9. Okuma ve  öğrenme güçlüğü olanların tespiti ve yardım etme,

10.Üstün yetenekli öğrencileri belirleme ve yönlendirme

Eğitsel rehberlikte öğretmen davranışları da büyük önem taşır. Bu kapsamda öğretmenin sergilemesi beklenen davranışlar şunlardır;

  •  Uygun öğrenme atmosferinin oluşturulmasını sağlama,
  • Bireysel farklılıkları ortaya çıkaracak etkinlikler planlama,
  • Öğrenme ortamını zenginleştirme ve öğrenmeyi her birey için anlamlı hale getirme,
  • Öğrencilerin çalışma alışkanlıklarını destekleme, ilgi ve yeteneklerini geliştirme, sosyal etkinliklerini güçlendirmelerine katkı sağlama,
  • Öğrencide güven duygusunu geliştirme,
  • Öğrencide problem çözme, karar verme ve bireysel çalışma becerisi kazandırmadır.

kaynak:kpsskonu.com

Tagged : / / / /

Öğretim Kademelerine Göre Rehberlik

Okul Öncesi Rehberlik (0-6)

Okul öncesi rehberliğin temel işlevi çocuğun remel ihtiyaçlarını sağlıklı bir şekilde gerçekleştirmesini sağlamak ve gelişim görevlerini gerçekleştirmesine yardım etmektir. Bireyin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda etkinlikler düzenlemek okul öncesi rehberliğin amaçları arasındadır.

Kendini kabul, özgüven gelişimi, olumlu benlik oluşturma, sosyalleşme, okul kurallarının tanıtımı, ilköğretime hazırlık, meslek fikrinin ortaya çıkması gibi olgular okul öncesi dönemde önem arz etmektedir.
Müşavirlik hizmeti okul öncesi dönem için en önemli ve temel hizmettir.

İlköğretimde Rehberlik (6-14)

Temel amaç öğrencilerin kendilerini tanımasını sağlamaktır. Psikolojik ve sosyal gelişime destek bu dönemdedir. İlköğretimde rehberlik aşamasında sağlık öğrenme ortamlarının oluşturulması da hedefler arasındadır.

Kişilik gelişiminin temelinin atılması yine bu dönemdedir. Bireysel farklılıklara duyarlı olarak gelişim görevlerinin dikkate alınması, yaşam boyu öğrenmeye güdüleme ilköğretimde eğitsel rehberliğin en önemli görevleri arasındadır.

Gelişimsel rehberlik anlayışına göre yürütme esastır. Her birey eşsizdir ve kendi kapasitesi doğrultusunda gelişme hakkına sahiptir. Öğretmen odaklı olan bu sürecin yürütülmesinde de kilit rol öğretmendir. Her okulun hedefleri farklıdır ancak temel amaç bireyin kendini gerçekleştirmesidir.

İlköğretimde çocuğun bedenindeki hızlı değişimlere ayak uydurması gerekmektedir. Bunun için öğretmenler, öğrencilere yaşanan değişmelerle ilgili bilgi verebilir. Gelişim dönemlerine özgü gelişim özelliklerini gösterme hızının bireye özgü olduğu ve cinsler arasında genel farklılıklar olabildiği anlatılabilir.

Ortaöğretimde Rehberlik (15-18)

Bu dönemde ergenlik gelişim özellikleri ve gelişim görevleri rehberliğin temel amacını oluşturur. Kişisel ve mesleki rehberliğin en önemli olduğu safhadır.

Kpss eğitim bilimleri ortaöğretim rehberliğin amacı kişilik bütünlüğünün kazanılması, bireyin yetişkinliğe hazırlanması, sosyal ilişkilerde başarılı olması, kendini tanıması, gizil güçlerini geliştirmesi, iş hayatına ilişkin gerçekçi değerlendirmeler yapması ve bireyin uygun kararlar almasını sağlamaktır.

Bu durumlar göz önüne alındığında bireyin kendini rahat hissettiği, kendini rahatça ifade edebildiği, sağlıklı ilişkilere girebildiği, güvenli ve demokratik bir ortam hazırlanması gerekmektedir.

Yükseköğretimde Rehberlik

Yükseköğretimde ekonomik sorunlar, barınma, kayıt, yurt, kredi, burs, sağlık, şehir yaşamına uyum, arkadaş ilişkileri kurmakla ilgili sorunlar, üniversite ile ilgili sorunlar, kişisel sorunlar, seçilen mesleğe hazırlık, iş bulma gibi birçok probleme çözüm sağlamak amacıyla verilen rehberlik hizmetleridir. Kısaca tüm mediko hizmetleri yükseköğretim rehberliğinin içinde yer almaktadır.

Birey kendi sorunlarını çözmede ve sorumluluklarını yerine getirmede rehberlik hizmetleri bireye destek olmak zorundadır.

kpss:kpsskonu.com

Tagged : / / / /

Birey Sayısına Göre Rehberlik

Bireysel Rehberlik

Bireysel farklılıklara dönük olarak farklılaşan ihtiyaçlar bu rehberlik türünde karşılanmaya çalışır.

Sorunu olan birey değil.

Bireysel rehberlik bilişsel ve gündemlidir. Bireyin ihtiyacı ve konuya bağlı olarak bir ya da birkaç saat sürebilir.

Alan, ders ya da meslek seçimi, çevrede bireye açık olan fırsatlar, çeşitli mesleklerin tanıtımı, burs, kredi yurt olanakları, okulun disiplin kuralları gibi daha çok bilgi vermeye dönük konulardır.

Öğretmenler, psikolojik danışmanlar ya da konunun içeriğine bağlı olarak bilgi sahibi olan kişiler tarafından verilebilir.

Grupla Rehberlik

Kpss eğitim bilimleri konuları içinde, toplu bilgilendirme amaçlı yürütülen bir hizmet olan grupla rehberliğin odağında aynı ihtiyaçlara sahip olan bireyler vardır.

Grup rehberliği hizmeti 10-15 kişilik gruplarla ya da sınıftaki tüm öğrencilerle yürütülen hizmetlerdir. Bireyin gelişmesine, kendini ve olanakları tanımasına, gerçekçi ve uygun planlar, seçimler yaparak kendisini yönlendirmesine ilişkin grup etkinlikleri ve süreçlerdir. Grup rehberliği çalışmalarında daha çok öğrencilerin kendileriyle ilgili veya olgusal konularda bilgilenmelerini sağlayarak gelişimlerine yardımcı olmak hedeflenir.

Bireysel Psikolojik Danışma

Bireylere psikolojik yardımların sunulduğu, bireylerde daha çok duygusal süreçlerin geliştirildiği hizmetlerdir. Bilgi verme ile çözümlenemeyecek problem durumları psikolojik danışma yardımını gerektirmektedir.

Bireysel psikolojik danışma hizmetini yalnızca bu alanda eğitim almış olan psikolojik danışmanlar yani okul rehber öğretmenleri yürütebilmektedir.

Sınıf öğretmenleri bireysel ya da grupla psikolojik danışma hizmetlerini sunamazlar.

Bireysel psikolojik danışma duyuşsal ve gündemsizdir. Genellikle haftada 1 gün 45-50 dakikalık 8-10 oturum halinde yürütülen bir süreçtir.

Kişisel, ailesel ya da arkadaşlarla ilgili yaşanan sorunların çözümüne yardım, karar verme konusunda yardım gibi daha çok bireyin özel konularıdır.

Grupla Psikolojik Danışma

Bireysel psikolojik danışma hizmetleri alma özelliği olan öğrenciler de dahil olmak üzere, ortak sorunlara sahip bireyleri odağına alan hizmet türüdür.

Grupla psikolojik danışmanlık hizmetleri bireyin kendisinin yalnız olmadığını düşünmesini ve daha net bir şekilde sorunlarını ifade edebilmesini sağlamaktadır.

kaynak:kpsskonu.com

Tagged : / / /

Temel İşlevlerine Göre Rehberlik

Uyum Sağlayıcı Rehberlik

Öğrencilerin çevrelerine sağlıklı bir şekilde uyum sağlamalarına yardımcı olmak amacıyla gerçekleştirilen çalışmalar uyum sağlayıcı rehberlik kapsamına girmektedir.

Kpss sorularında rehberlik türü olarak soruluyorsa > uyum sağlayıcı rehberlik

Hizmet alanı olarak soruluyorsa > oryantasyon olmaktadır. Aradaki farkı iyi algılayalım.

Problemli öğrencilerin tespit edilerek danışmana yönlendirilmesi de uyum sağlayıcı rehberlik kapsamındadır. Ayrıca öğrencilerin köyden kente göç, demokratik yaşam tarzı gibi faktörler sonucu meydana gelen değişimlere uyum sağlamasına ve uyum sorununun çözümüne yardımcı olmak uyum sağlayıcı rehberliğin kapsamına girmektedir.

Her yaş grubuna basit ya da ciddi problemi olan, aşırı uyumsuz davranan bireylere yönelik yardım sürecidir.

Bu son cümle uyum sağlayıcı rehberliğin oryantasyondan farkını ortaya koymaktadır.

 

Yöneltici Rehberlik

Çoğalan okul türleri ve bu bağlamda problem çeşitlerinin çoğalması yöneltici rehberliği zorunlu kılmıştır. Yöneltici rehberlik bireysel farklılıklara göre ders, alan, okul ve meslek seçiminde verilecek rehberlik hizmetlerini kapsamaktadır.

Yöneltici rehberlik, bireyi tanımaya yönelik rehberlik hizmeti ile birlikte yürütülmelidir. Kişinin ilgi, yetenek, ihtiyaç ve kişilik yapısının önceden tespit edilmesi gerekmektedir.

Ayarlayıcı Rehberlik

Temel işlevlerine göre rehberlik türleri içinde yer alan ayarlayıcı rehberlik, bireyin ilgi, yetenek ve gereksinimlerine göre program yapılmasına hizmet eden rehberlik anlayışıdır.

Ayarlayıcı rehberlik öğrenciye doğrudan hizmet etmez. Program yapıcılara hizmet eder.

Eğitimin planlanmasında, müfredat programlarının hazırlanmasında ve geliştirilmesinde ayarlayıcı rehberlik hizmetinden faydalanılır.

Geliştirici Rehberlik

Bireylerin gelişimsel sorunlarını çözmeye ve bu sorunlarla etkili bir şekilde başa çıkmalarında yardımcı olan rehberlik hizmetidir.

Kritik dönem müdahalesidir.

Kriz yönelimli olmak yerine önleyici, geliştirici ve koruyucudur. Bu sebeple ekiple çalışmayı öngörür.

Önleyici Rehberlik

Olumsuz davranışları ortaya çıkarmadan ve olumsuz etkileri görülmeden önlenmesini sağlayan rehberlik türüdür.

Disiplin çalışmaları bunun içerisine girer.

Öğrenme güçlüklerini ortaya çıkaracak durumların tespitinin yapılması, ortam ayarlaması yapmak önleyici rehberliğin içindedir.

Sağlıkla ilgili verilen bilgiler, trafik kurallarının öğretilmesi vs.

Tamamlayıcı Rehberlik

Rehberliğin öğretim dışındaki çalışmalarla eğitimin amacına ulaşmasına, öğrencinin başarısını arttırmaya yardımcı olması tamamlayıcı rehberliktir.

Okullardaki eğitim-öğretim sürecinin daha verimli olması için rehberlik hizmetleri ile birlikte yürütülmesi gerekir. Bunun için öğretmenlerin rehberlik bilgileriyle donatılmaları da tamamlayıcı rehberliğin hedefleri arasındadır.

Kpss eğitim bilimleri sorularında ortamı ayarlama, öğretimin kalitesi içinse tamamlayıcı rehberlik, öğrenme güçlüğünün oluşmaması içinse önleyici rehberliktir.

İyileştirici (Çare Bulucu) Rehberlik

Çare bulucu rehberlik ile bireyin yetersizliklerine odaklanılmakta ve onun istenmeyen davranışı düzeltilmeye çalışılmaktadır.

Özgüven, özsaygısı yetersiz öğrencilerin bu özelliklerini yükseltmek ya da saldırganlık, tırnak yeme gibi istenmeyen davranış bozukluklarını düzeltmeye yönelik çalışmalar iyileştirici rehberlik kapsamındadır.

Krize Müdahale

Temel özelliği ani olan krizler, rutin yaşamın dengesini bozduğu için acil müdahale gerektiren davranışlardır. Daha önceki konularda krize müdahale konusunda değinmiştik.

Bir öğrencinin ölümü, kazalar, doğal afetler, şiddet olayları gibi kriz anlarında rehber öğretmenler diğer etkinlikleri iptal ederek bireysel ya da grupla danışmanlık yapabilir. Diğer okullarla, bireyin ebeveynleriyle görüşebilir, öğretmenlere bu konuda destek verebilir ve etkilenen öğrencileri izlemeye alabilir.

 

kaynak:kpsskonu.com

Tagged : / / / /

Rehberlik Türleri

Kurumlara Göre Rehberlik

Kpss eğitim bilimleri rehberlik türleri içinde yer alan, hizmet alanlarına göre rehberlik olarak da anılan kurumlara göre rehberlik türleri, 5 başlıkta incelenmektedir.

1) Eğitim Alanında Rehberlik

Rehberlik hizmetinin en yaygın uygulama alanlarından biri eğitim alanıdır. Rehberlik hizmetleri, çağdaş eğitim sistemiyle birlikte günümüzde öğrenci kişilik hizmetleri kapsamında yürütülmektedir.

Okulların yanı sıra okullarda hizmetleri birleştirici, eşgüdümü sağlamaya yönelik bölgesel rehberlik birim ve merkezleri de geliştirilmiştir.

2) Sağlık Alanında Rehberlik

Daha çok sağlık kurum ve kuruluşlarınca yürütülen bu rehberlik, bireylerin hastalanmadan önce sağlıklarını koruyucu bilgiler edinmeleri, hastalandıktan sonra hangi kuruma başvurmaları gerektiği gibi konularda rehberlik hizmetleri vermektedir.

Ruhsal problemlerin tedavi edilmesinde kullanılır.

3) Sosyal Yardım Alanında Rehberlik

Rehberlik eğitim almış uzman kişilerin de aralarında bulunduğu, huzurevleri, çocuk esirgeme kurumları, Sosyal yardımlaşma ve dayanışma kurumu, Kızılay gibi ülkemizde hizmet veren kurumların işlevleriyle beraber, kişilerin ihtiyaç duyduğu alanda temel gereksinimleri karşılamak üzere verilen rehberlik türüdür.

4) Endüstri Alanında Rehberlik

İş uyumsuzluklarının ortadan kaldırılması, iş verimlerinin artırılması, daha iyi bir iş hayatının sürdürülmesi gibi konular üzerinde yoğunlaşan bu rehberlik türü, İş ve İşçi Bulma Kurumu, İşçi Sendikaları gibi kuruluşlarla iş arayan bireylere bilgi vererek, mesleklere uygunluklarını saptayarak, mesleki rehberlik alanında önemli bir işlevi yerine getirmeyi amaçlamaktadır.

5) Adalet ve Güvenlik Alanında Rehberlik

Cezaevlerinde, ıslah evlerinde, orduda, emniyette psikolojik danışmanlar görev almakta ve rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetleri sunmaktadırlar. Bunun yanı sıra aile mahkemelerinde aile danışmanlığı hizmeti de rehberlik faaliyeti olarak sürdürülmektedir.

 

kaynak: kpsskonu.com

Tagged : / / / /

Rehberlik Modelleri

Parsons Modeli (Mesleki Yardım Süreci)

Rehberlik hizmetinin işlevi meslek seçiminde yardım etmek olarak görünür. Bireyin ve mesleğin özellikleri araştırılır ve bireyin kendine uygun mesleğe yönelmesi sağlanır.

Frank Parsons tarafından geliştirilen bu model 3 aşamada gerçekleşmektedir.

  1. Bireyin tanınması.
  2. İşlerin gerektirdiği niteliklerin ve sağladığı olanakların incelenmesi.
  3. Bu iki sonuçtan elde edilen bilgilerin karşılaştırılıp eşleştirilmesi şeklindedir.

Eğitimle Kaynaştırılmış Model (Brewer)

Eğitimin ve rehberliğin amacı aynıdır. Eğitim gibi rehberlik hizmetleri de sınıf içinde verilebilir. Bu model sınıf ortamında psikoloji ve uyum kurslarının rehberliğin temelini oluşturduğunu savunur.

Kpss sorularında bu model için anahtar kelime ”rehberlik dersinin verilmesi”dir.

Klinik Yaklaşım (Williamson)

Bu modelde birey tüm yönleriyle araştırılır ve sağlıklı kararlar verebilmesine yardım edilir. Tanınması gereken en önemli özellik kişilik özellikleridir.

Rehberlikte klinik yaklaşım, bireysel ayrılıkların anlaşılması ve bireysel ihtiyaçların karşılanması amaçlarına yöneliktir.

Karar Verme Süreci Modeli (Katz, Tiedeman, Jones)

Bu model iş ve meslekle ilgili kararlar verme sürecinde yardım etme işidir. Bireyin sahip olduğu özellikler mesleki seçimde doğrudan etkilidir. Ayrıca bu model bireyin eğitsel ve mesleki seçenekler arasından yapacağı kara verme sürecine profesyonel bir müdahaledir.

Kapsamlı PDR Programları

Kapsamlı PDR programları öğrencilerin gerek okulda gerekse okul dışında ihtiyaç duydukları yaşantı ve becerileri tanımlama çabası olup, iyileştirici, kriz yönelimli, önleyici ve gelişimsel danışma ve rehberlik yaklaşımlarının bütünleştirilmesi anlayışına dayalı hizmetlerin tümünü ifade etmektedir.

  • Kapsamlı PDR programları tüm öğrencilerin yararlanması amacıyla oluşturulmuştur ve gelişimsel rehberlik modeline dayanır.
  • Programlar 12. sınıfın sonuna kadar tüm öğrenciler için hazırlanır. Yeterlilikler ve öğrenci kazanımları mesleki, eğitsel ve kişisel-sosyal gelişim alanlarında sınıf düzeyine göre belirlenir.
  • Bu kazanımlardan rehberlik saatlerinde grup etkinlikleri vs yollarla gerçekleştirilmesinden sınıf rehber öğretmenleri sorumludur.
  • Yapılandırmacı yaklaşımdan yararlanılır.
  • Bu program diğer öğretim programlarıyla birlikle yürütülür. Yani bağımsız değildir.
  • Programın hazırlanmasından önce öğrencilerin ihtiyaçları göz önünde bulundurulur.
  • Ardışık ve esnek bir yapıya sahiptir.

Okul PDR Hizmetleri Modeli

Bu model, yeni sınıf rehberlik programları ile birlikte çerçeve programlarda yeni bir düzenleme yapılmış olan ve kapsamlı rehberlik programlarını temel alan bir modeldir. 4 tane temel süreci vardır.

1) Grup Rehberliği Müfredatı

  • Grup etkinlikleri her sınıf düzeyinde belirlenen yeterlilikleri, yani içeriği kazandırmaya yönelik hazırlanır.
  • Rehberlik müfredatı anaokulundan orta öğretimin son sınıfına kadar ardışık, gelişimsel ve düzenli bir şekilde yapılandırılmış grup etkinliklerini kapsar.
  • MEB tarafından yayınlanan etkinlikler kitabı göz önünde bulundurulur.
  • Sınıf etkinliklerinin yürütülmesinden sınıf rehber öğretmeni sorumludur.

2) Bireysel Planlama

  • Öğrencilerin eğitsel ve mesleki geleceklerini iyi bir biçimde planlamalarına olanak sağlamak, kendi gelişimlerini anlamak, kendi ilgi ve becerilerini değerlendirebilmelerini sağlamak öncelikli amaçtır.
  • Bireysel planlama, kendini tanıma, bireysel plan yapma, bilgi verme, yerleştirme ve izleme stratejileri uygulanarak gerçekleştirilir.
  • Aile ve diğer okul personelinin katılımını gerektirir.

3) Müdahale Hizmetleri

  • Öğrencilerin problemleri ve acil ihtiyaçlarıyla ilgilenir.
  • Problemin niteliğine bağlı olarak, bireysel ya da grupla psikolojik danışma oturumları, konsültasyon, akran desteği gibi programlarla sorunlara müdahale edilebilir.
Akran baskısı, çatışma çözümü, ailevi sorunlar, kimlik kazanma sorunu, sınav kaygısı, okuldan kaçma , okuldan ayrılma, okul başarısızlığı, düşük motivasyon gibi konular müdahale hizmetleri kapsamına girmektedir.

4) Sistem Desteği

Rehberlik programının etkili bir şekilde uygulanabilmesi için gerçekleştirilecek program ve personeli destekleme çalışmalarını içermektedir.

 

kaynak:kpsskonu.com

Tagged : / / / /

Rehberliğin Ortaya Çıkmasını Gerektiren Gelişmeler

1) Sosyo-Kültürel ve Ekonomik Etmenler

a. Hızlı Değişim Sonucu Topluma Uyumun Güçleşmesi

  • Kültürel alışverişin hızlanması.
  • İnanç ve değerlerdeki değişmeler.
  • Bilim ve teknolojideki değişmeler.
  • Nüfus artışı ve güçler.
  • Kuşak çatışmaları.
  • Ruhsal bozukluklar.

b. Aile Yapısı ve Fonksiyonunun Değişmesi

  • Geleneksel aileden çekirdek aileye geçilmesi.
  • Kadının çalışma hayatına girmesi.
  • Ailenin görevlerinden bazılarının okula kayması.

c. Toplumun Nitelikli İnsan Gücü İhtiyacının Artması

  • İş hayatındaki gelişmeler.
Meslek ve teknik iş bölümlerinin artması.
  • Mesleklerin çeşitlenmesi.

2) Felsefi ve Psikolojik Etmenler

a. Demokrasi Düşüncesinin Gelişmesi

  • İnsana verilen değerin artmaya başlaması.
  • Bireylere tanınan seçme özgürlüğünün artması.
  • Karar vermede alternatiflerin çoğalması.

b. Psikolojik Etmenler

  • Psikolojinin bulgularının genişlemesi.
  • Deneysel yöntemlerin artması.

Rehberliğin ortaya çıkmasını gerektiren gelişmeler bunlardır. Şimdi kpss eğitim bilimleri içindeki rehberlik anlayışındaki gelişme ve değişmelere göz atalım.

Rehberlik Anlayışındaki Gelişme ve Değişmeler

1) Kriz Yönelimli Rehberlik Anlayışı

  • Bireye olağanüstü olay ve kriz durumlarında yardım edilir.
  • Şimdiki zaman esastır.
Kriz varsa rehberlik başlatılır.
Ayrılık, ölüm, okul değişikliği, şiddete maruz kalma, deprem, cinsel istismar vs.
  • En ilkel rehberlik anlayışıdır.
  • Kriz yönelimli rehberlik zamanla iyileştirici ve çare bulucuya döner.

2) İyileştirici ve Çare Bulucu Rehberlik Anlayışı

  • Bireyin eksik yanları, hatalı davranışları üzerinde odaklanır ve bunları tamamlayıcı rol üstlenir.
  • Geçmiş zaman esastır.
  • Kriz durumları söz konusu değildir.

3) Önleyici rehberlik Anlayışı

  • Muhtemel sorunları ortaya çıkmadan önce kestirilerek tedbirler alınır.
Problemle baş etme yöntemleri, disiplin çalışmaları buna örnektir.
  • Gelecek zaman esastır.

4) Gelişimsel Rehberlik Anlayışı

  • Çağdaş rehberlik anlayışıdır.
  • İçinde bulunulan yaş ve gelişim döneminin gereği olarak yerine getirilmesi beklenen gelişim görevleri üzerine odaklanır.
  • Bundan önce sayılan tüm rehberlik anlayışlarını kapsar.
  • Temel amaç, bireyin bütünsel olarak gelişmesidir.
  • Diğer modeller sadece sorunlu öğrenciler üzerine odaklanırken, bu anlayış tüm öğrencilerle ilgilenir.
  • Hayat boyu devam eden bir hizmettir.
  • Gelişimsel ihtiyaçlar ön plandadır.
  • Ardışık ve esnek bir program vardır.
  • Tüm okulun katılımını gerektirir.
  • Her gelişim bir sonraki gelişimin ön koşuludur ilkesi vazgeçilmezdir.

kaynak:kpsskonu.com

Tagged : / / / /