12. Sınıf Coğrafya Konuları

Doğal Sistemler

A.12.1 Sıradışı Doğa Olayları
Kazanım: Doğa olaylarının ekstrem durumlarını ve etkilerini değerlendirir.

A.12.2 İnsan ve Doğa Etkileşimi
Kazanım: Coğrafi bir bakış açısıyla doğal ve beşerî süreçler arasındaki etkileşime kanıtlar gösterir.

A.12.3 Yarından Sonra
Kazanım: Doğal sistemlerdeki değişimlerle ilgili geleceğe yönelik çıkarımlarda bulunur.

Beşeri Sistemler

B.12.1 İlk Kültür Merkezleri
Kazanım: Dünya üzerinde ilk kültür merkezlerinin ortaya çıkışını ve yayılışını belirleyen faktörleri zaman, süreklilik ve değişim açısından değerlendirir.

B.12.2 Ekonomik Faaliyetlerin Sosyal ve Kültürel Etkileri
Kazanım: Örnek incelemeler yoluyla bir bölgedeki baskın ekonomik faaliyet türünün sosyal ve kültürel yaşama olan etkilerini tartışır.

B.12.3 Şehirleşme, Sanayi, Göç İlişkisi
Kazanım: Şehirleşme, göç ve sanayileşme olgularını birbirleriyle olan ilişkileri ve toplumsal etkileri açısından yorumlar.

B.12.4 Günümüz Dünyasından Geleceğin Dünyasına
Kazanım: Nüfus, yerleşme ve ekonomik faaliyetlerde gelecekte olabilecek değişimlerle ilgili çıkarımlarda bulunur.

Mekânsal Bir Sentez: Türkiye

C.12.1 Türkiye’de Bölge Sınıflandırması
Kazanım: Bölge tanımlama ve sınıflandırılmasında kullanılan kriterler açısından ülkemizdeki farklı bölge türlerini haritalar üzerinde örneklendirir.

C.12.2 Türkiye’nin Ulaşım Sistemlerinin Gelişimi
Kazanım: Ulaşımda etkili olan unsurlardan yola çıkarak Türkiye’deki ulaşım sistemlerinin gelişimiyle ilgili çıkarımlarda bulunur.

C.12.3 Ulaşım Sistemleri ve Kalkınma
Kazanım: Ulaşım ağları ile yerleşme ve ekonomik faaliyetleri ilişkilendirir.

C.12.4 Türkiye’de Ticaret
Kazanım: Türkiye’deki ticaret merkezlerini, ticarete konu olan mallarını ve akış yönlerini değişim ve süreklilik açısından analiz eder.

C.12.5 Dış Ticaret
Kazanım: Türkiye’nin dış ticaretini ve dünya pazarlarındaki yerini ticarete konu olan ürünler açısından analiz eder.

C.12.6 Ülkemizi Sembolize Eden Mekanlar
Kazanım: Türkiye’yi sembolize eden mekânsal değerleri, mekân algısına etkisiyle yorumlar.

C.12.7 Türkiye’nin Turizm Değerleri
Kazanım: Türkiye’nin turizm değerlerini sınıflandırarak turizm potansiyelini yorumlar.

C.12.8 Dünya Turizminde Türkiye’nin Yeri
Kazanım: Turizmden yararlanma açısından Türkiye’nin diğer ülkeler arasındaki yerini sorgular.

C.12.9 Türkiye’nin Turizm Politikaları
Kazanım: Turizm faaliyetlerinin çevresel, kültürel ve ekonomik etkilerinden yola çıkarak Türkiye’nin turizm politikalarını değerlendirir.

C.12.10 Türkiye’nin Nüfus Politikaları
Kazanım: Türkiye’nin nüfus politikalarını ve gerekçelerini değerlendirir.

C.12.11 Türkiye’nin Nüfus Projeksiyonları
Kazanım: Türkiye’nin nüfus projeksiyonlarına dayalı senaryolar oluşturur.

C.12.12 Bölgesel Planlar
Kazanım: Türkiye’deki bölgesel kalkınma projelerini gerekçeleri ve etkileri açısından değerlendirir.

C.12.13 Geçmişten Geleceğe Türkiye’nin Jeopolitiği
Kazanım: Tarihsel süreçte Türkiye’nin jeopolitik konumunu değişim ve süreklilik açısından değerlendirir.

C.12.14 Türkiye’nin Çevresindeki Bölgesel Sorunlar
Kazanım: Türkiye’nin içinde yer aldığı jeopolitik bölgelerle olan ilişkisini analiz eder.

C.12.15 Türkiye’nin Uluslar Arası Örgütlerle İlişkisi
Kazanım: Türkiye’nin küresel ve bölgesel ölçekteki siyasi,askeri ve ekonomik örgütlerle ilişkisini yorumlar.

Küresel Ortam: Bölgeler ve Ülkeler

Ç.12.1 Ülkeler Neden Farklı Gelişmiştir?
Kazanım: Örnek analizler yoluyla ülkelerin gelişmişlik seviyelerini belirleyen faktörlerhakkında çıkarımlarda bulunur.

Ç.12.2 Gelişmişlik Seviyelerine Göre Ülkeler
Kazanım: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin coğrafî özelliklerini karşılaştırarak ülkelerin farklı gelişmişliklerinin nedenlerini yorumlar.

Ç.12.3 Doğal Kaynakların Verimliliği
Kazanım: Ülkeleri doğal kaynak potansiyeli açısından karşılaştırarak doğal kaynakların bölgesel ve küresel ilişkilerdeki etkisini sorgular.

Ç.12.4 Enerji Taşımacılığı
Kazanım: Dünyanın önemli enerji nakil hatlarını bölge ve ülkelere etkileri açısından analiz eder.

Ç.12.5 Coğrafi Konumun Bölgesel ve Küresel Etkileri
Kazanım: Bir ülkenin konumunun bölgesel ve küresel etkilerini değerlendirir.

Ç.12.6 Sıcak Çatışma Bölgeleri
Kazanım: Ülkeler arasında sorun oluşturabilecek mekânsal unsurları, günümüz çatışma alanlarıyla ilişkilendirir.

Çevre ve Toplum

D.12.1 Doğal Çevremizin Sınırlılığı
Kazanım: Doğal çevrenin sınırlılığını “beslenme halkaları” ve “taşıma kapasitesi” kavramlarına dayalı olarak açıklar.

D.12.2 Doğadaki Tehlikeler
Kazanım: Doğa-insan etkileşiminden kaynaklanan riskler hakkında çıkarımlarda bulunur.

D.12.3 Çevre Koruma Uygulamaları
Kazanım: Çevre sorunlarının önlenmesine yönelik farklı ülkelerdeki uygulamaları tarihsel süreçte değerlendirir.

D.12.4 Çevresel Örgütler ve Özellikleri
Kazanım: Çevre yönetimi ve koruma açısından çevresel örgütlerin etkinliklerini değerlendirir.

D.12.5 Doğal Kaynakların Yönetimine Ait İlkeler
Kazanım: Doğal kaynakların yönetimine ait ilkeler belirler.

D.12.6 Sınırlı Kaynaklar
Kazanım: Sınırlı kaynakların etkili kullanımı konusunda projeler geliştirir.

D.12.7 Doğayla Uyumlu Yaşamak
Kazanım: Doğal çevreyi korumaya yönelik alınan önlemlerin ve projelerin mekâna etkilerini değerlendirir.

D.12.8 Doğal Mirasın Korunması
Kazanım: Ortak doğal mirasın ekosistemdeki öneminden yola çıkarak doğal miraslara yönelik tehditleri sorgular.

D.12.9 Çevre Bilinci
Kazanım: Çevre bilincine sahip olur.

Tagged : / /

11. Sınıf Coğrafya Konuları

Doğal Sistemler

A.11.1 Biyoçeşitlilik
Kazanım: Biyoçeşitliliğin oluşumunda ve azalmasında etkili faktörleri sorgular.

A.11.2 Ekosistemlerdeki İşleyiş
Kazanım: Ekosistemi oluşturan unsurları, madde döngüsünü ve enerji akışını ekosistemin devamlılığı açısından analiz eder.

A.11.3 Su Ekosistemleri
Kazanım: Su ekosisteminin unsurlarını ve işleyişini analiz eder.

Beşeri Sistemler

B.11.1 Nüfus ve Nüfus Politikaları
Kazanım: Ülkelerin farklı dönemlerine ait nüfus politikalarını ve bunların sonuçlarını karşılaştırır.

B.11.2 Şehirlerin Fonksiyonları
Kazanım: Şehirleri fonksiyonel özellikleri açısından örneklendirerek bunların küresel ve bölgesel etkilerini yorumlar.

B.11.3 Şehirlerin Tarihsel Süreçte Gelişimi
Kazanım: Tarihsel süreçte şehirlerin nüfus ve fonksiyonel özelliklerindeki değişimleri küresel etkileri açısından yorumlar.

B.11.4 Üretim, Dağıtım ve Tüketimi Etkileyen Doğal Faktörler
Kazanım: Doğal unsurların üretim, dağıtım ve tüketim süreçleri üzerindeki etkisini analiz eder.

B.11.5 Üretim, Dağıtım ve Tüketimi Etkileyen Beşeri Faktörler
Kazanım: Beşerî unsurların üretim, dağıtım ve tüketim süreçleri üzerindeki etkisini analiz eder.

B.11.6 Üretim, Dağıtım ve Tüketim Sektörleri Arasındaki Etkileşim
Kazanım: Üretim, dağıtım ve tüketim sektörleri arasındaki ilişkiyi ekonomiye etkisi açısından analiz eder.

B.11.7 Doğal Kaynaklar
Kazanım: Doğal kaynakları sınıflandırarak doğal kaynak – ekonomi ilişkisini açıklar.

Mekânsal Bir Sentez: Türkiye

C.11.1 Medeniyetler Beşiği: Anadolu
Kazanım: Türkiye’nin tarih boyunca medeniyetler merkezi olmasının nedenlerini coğrafi konum açısından değerlendirir.

C.11.2 Türkiye’de Arazi Kullanımı
Kazanım: Türkiye’deki yer şekilleri ile arazi kullanımı arasındaki ilişkiyi analiz eder.

C.11.3 Türkiye’de Ekonomisinin Sektörel Dağılımı
Kazanım: Türkiye ekonomisinin sektörel dağılımını ve bunları etkileyen şartları analiz eder.

C.11.4 Türkiye’de Uygulanan Ekonomi Politikaları
Kazanım: Türkiye’de uygulanan ekonomi politikalarını değişim ve süreklilik açısından değerlendirir.

C.11.5 Türkiye’de Tarım ve Hayvancılık
Kazanım: Türkiye’de tarım ve hayvancılığı şekillendiren unsurlarla bu sektörlerin özelliklerini açıklar.

C.11.6 Tarım ve Hayvancılığın Ekonomimizdeki Yeri
Kazanım: Tarım ve hayvancılığın Türkiye ekonomisindeki yerini değişim ve süreklilik açısından değerlendirir.

C.11.7 Türkiye’de Madenler ve Enerji Kaynakları
Kazanım: Türkiye’nin madenlerini ve enerji kaynaklarını ülke ekonomisindeki yeri ile birlikte değerlendirir.

C.11.8 Madenlerimizin ve Enerji Kaynaklarımızın Etkili Kullanımı
Kazanım: Türkiye’nin madenlerini ve enerji kaynaklarını etkili kullanım açısından değerlendirir.

C.11.9 Türkiye’de Sanayi
Kazanım: Türkiye sanayisini şekillendiren faktörleri ve bu sektörün özelliklerini açıklar.

C.11.10 Sanayinin Türkiye Ekonomisindeki Yeri
Kazanım: Sanayinin Türkiye ekonomisindeki yerini değişim ve süreklilik açısından değerlendirir.

C.11.11 Farklı Hizmet Sektörlerinin Türkiye Kalkınmasına Etkisi
Kazanım: Farklı hizmet sektörlerinin Türkiye’nin ekonomik kalkınmasıyla olan ilişkisini sorgular.

C.11.12 Türkiye’de Doğal Afetler ve Oluşturduğu Riskler
Kazanım: Türkiye’deki doğal afetlerin nedenleri, dağılışları ve sonuçlarını analiz eder.

Küresel Ortam: Bölgeler ve Ülkeler

Ç.11.1 Kültürler ve Türk Kültürü
Kazanım: Kültürü oluşturan unsurlardan yola çıkarak farklı kültürel bölgelerin yeryüzünde yayılış alanlarına ait analizler yapar.

Ç.11.2 Ham Madde, Üretim ve Pazarın Küresel Ticarete Etkisi
Kazanım: Ülkeler ve bölgeler arasındaki ticaretle ham madde, üretim ve pazar alanlarını ilişkilendirir.

Ç.11.3 Bacasız Sanayi: Turizm
Kazanım: Örnek incelemeler yoluyla ülkeler arası etkileşimde turizm faaliyetlerinin rolünü sorgular.

Ç.11.4 Ülkelerin Coğrafi Özellikleri
Kazanım: Örnek inceleme yoluyla bir ülkenin coğrafi özelliklerini araştırır.

Ç.11.5 Ülkelerin Sanayileşme Aşamaları
Kazanım: Sanayileşmiş bir ülkeyi sanayileşme aşamaları açısından analiz ederek sanayileşme süreçlerini değerlendirir.

Ç.11.6 Tarım ve Ekonomi
Kazanım: Tarımsal faaliyetler açısından farklı düzeylerdeki ülkeleri karşılaştırarak tarım – ekonomi ilişkisini yorumlar.

Ç.11.7 Küresel ve Bölgesel Örgütler
Kazanım: Bölgesel ve küresel ölçekteki örgütleri amaçları, işlevleri ve etki alanları açısından değerlendirir.

Çevre ve Toplum

D.11.1 Doğal Kaynaklar ve İnsan
Kazanım: Doğal kaynakların değeri ve kullanımındaki değişimi tarihsel süreçle farklı bölgelerle örneklendirir.

D.11.2 Kaynakların Tükenebilirliği ve Alternatif Kaynaklar
Kazanım: Yinelenemeyen kaynakların kullanımını tükenebilirlik ve alternatif kaynaklar çerçevesinde analiz eder.

D.11.3 Doğal Kaynakların Kullanım Şekilleri
Kazanım: Ülkeler arasında doğal kaynak kullanımındaki farklılığı çevresel sonuçlar açısından değerlendirir.

D.11.4 Maden ve Enerji Kaynaklarının Tüketiminin Etkileri
Kazanım: Madenlerin ve enerji kaynaklarının üretim,İ dağıtım ve tüketiminin çevreye olumsuz etkilerini örneklendirir.

D.11.5 Doğal Kaynak Kullanımında Çevreye Duyarlılık
Kazanım: Doğal kaynakların kullanımındaki farklı tutumları çevreye duyarlılık açısından sorgular.

D.11.6 Doğal Kaynakların Etkin Kullanımında Çevre Planlaması
Kazanım: Doğal kaynakların etkin kullanımında çevre planlamasının önemini kavrar.

D.11.7 Arazi Kullanımında Çevresel Etkiler
Kazanım: Örneklerden yararlanarak “etkili arazi kullanma” uygulamalarının çevre üzerindeki etkilerini değerlendirir.

D.11.8 Çevre Sorunlarının Sınıflandırılması
Kazanım: Çevre sorunlarını farklı kriterlere göre sınıflandırır.

D.11.9 Çevre Sorunlarının Küresel Boyutu
Kazanım: Çevre sorunlarının oluşum ve yayılma süreçlerini küresel etkileri açısından sorgular.

D.11.10 Teknolojinin Çevresel Etkileri
Kazanım: Örnek incelemeler yoluyla teknolojik değişimleri çevresel sonuçları ve insana etkileri açısından analiz eder.

D.11.11 Ekolojik Döngülere İnsan Etkisi
Kazanım: İnsan faaliyetlerinin karbon, azot, oksijen ve su döngülerine olan etkilerini örneklendirir.

D.11.12 Atıkların Çevreye Etkileri
Kazanım: Farklı atık türlerini çevre ve insan sağlığına etkileri açısından değerlendirir.

D.11.13 Atıklardan Korunma Yöntemleri
Kazanım: Çevre ve insan sağlığı açısından atıklardan korunma yöntemlerini sorgular.

D.11.14 Geri Dönüşüm
Kazanım: Yenilenemeyen kaynakların sürdürülebilir kullanımı açısından geri dönüşüm stratejilerini değerlendirir.

D.11.15 Çevre Sorunlarını Önleme Stratejileri
Kazanım: Çevre sorunlarının önlenmesine yönelik stratejiler geliştirir.

Tagged : / / / /

10. Sınıf Coğrafya Konuları

(04.09.2014 tarihli değişikliğe göre düzenlenmiştir.)

Doğal Sistemler

A.10.1 Kayaçlar
Kazanım: Kayaçların özellikleri ile yeryüzü şekillerinin oluşum süreçlerini ilişkilendirir.

A.10.2 Su Kaynakları
Kazanım: Su kaynaklarını farklı özelliklerine göre sınıflandırır.

A.10.3 Toprak Oluşumu ve Sınıflandırılması
Kazanım: Toprak çeşitliliğini oluşum süreçlerine göre açıklar.

A.10.4 Bitki Tür ve Topluluklarının Sınıflandırılmas
Kazanım: Bitki tür ve topluluklarını genel özelliklerine göre sınıflandırır.

A.10.5 Yeryüzünde Bitki Topluluklarının Dağılışı
Kazanım: Farklı bitki topluluklarının dağılışı ile iklim ve yer şekillerini ilişkilendirir.

Beşeri Sistemler

B.10.1 Nüfus ve Özellikleri
Kazanım: Nüfus özellikleri ve nüfusun önemi hakkında çıkarımlarda bulunur.

B.10.2 Dünya Nüfusunun Dağılışı
Kazanım: Dünya nüfusunun dağılışını ve dağılışı etkileyen faktörleri sorgular.

B.10.3 Nüfus Piramitleri
Kazanım: Nüfus piramitleri oluşturarak nüfusun yapısıyla ilgili çıkarımlarda bulunur.

B.10.4 Göçler ve Nedenleri
Kazanım: Tarihi metinler, belgeler ve haritalardan yararlanarak dünyadaki göçlerin nedenleri ve sonuçları hakkında çıkarımlarda bulunur.

B.10.5 Göçlerin Sonuçları
Kazanım: Örnek incelemeler yoluyla göçün mekansal etkilerini analiz eder.

B.10.6 Ekonomik Faaliyetlerin Sınıflandırılması
Kazanım: Ekonomik faaliyetleri temel özelliklerine göre ayırt eder.

B.10.7 Gelişmişlik – Ekonomik Faaliyet İlişkisi
Kazanım: Ekonomik faaliyet türlerinin oransal dağılımına ilişkin verileri, ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile ilişkilendirir.

Mekânsal Bir Sentez: Türkiye

C.10.1 Türkiye’nin Konumu
Kazanım: Türkiye’nin konumunu özellikleri ve etkileri açısından değerlendirir.

C.10.2 Türkiye’nin Yer Şekilleri
Kazanım: Türkiye’deki yer şekillerinin temel özelliklerini ve dağılışını analiz eder.

C.10.3 Türkiye’de İç ve Dış Kuvvetler
Kazanım: Türkiye’nin yer şekillerinin oluşumun sürecini iç ve dış kuvvetlerle ilişkilendirir.

C.10.4 Türkiye’nin İklimini Belirleyen Faktörler
Kazanım: Türkiye’nin iklimini etkileyen faktörler hakkında çıkarımlarda bulunur.

C.10.5 Türkiye’de İklim Elemanlarının Özellikleri
Kazanım: Türkiye’deki iklim elemanlarının özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur.

C.10.6 Türkiye’de Görülen İklim Tipleri
Kazanım: İklime ait kanıtlardan yararlanarak Türkiye’de görülen iklim tiplerinin özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur.

C.10.7 Türkiye’de Başlıca Toprak Tipleri
Kazanım: Türkiye’deki toprak tipleri ve bunların dağılışında etkili olan faktörleri ilişkilendirir.

C.10.8 Topraklarımızdan Nasıl Faydalanıyoruz?
Kazanım: Türkiye topraklarının kullanımını verimlilik açısından değerlendirir.

C.10.9 Türkiye’nin Bitki Varlığı
Kazanım: Türkiye’deki doğal bitki topluluklarının dağılışını yetişme şartlarıyla ilişkilendirerek analiz eder.

C.10.10 Türkiye’nin Su Varlığı
Kazanım: Türkiye’deki su varlıklarını genel özellikleri ve dağılışları açısından analiz eder.

C.10.11 Sularımızdan Nasıl Faydalanıyoruz?
Kazanım: Türkiye’deki su varlığından yararlanmayı ekonomik, sosyal ve kültürel etkileriyle analiz eder.

C.10.12 Türkiye’de Nüfus ve Yerleşme
Kazanım: Türkiye’de yerleşme ve nüfus dağılışını etkileyen faktörler hakkında çıkarımlarda bulunur.

C.10.13 Türkiye’de Yerleşme Tipleri
Kazanım: Türkiye’deki yerleşim birimlerini fonksiyonel özellikleri açısından ayırt eder.

C.10.14 Türkiye’de Kır Yerleşmeleri
Kazanım: Doğal unsurlardan yola çıkarak Türkiye’deki kırsal yerleşme tiplerinin çeşitliliğini örneklendirir.

C.10.15 Türkiye’de Şehirlerin Fonksiyonları
Kazanım: Türkiye’deki şehirleri fonksiyonlarına göre örneklendirir.

C.10.16 Ülkemizin Nüfus Özellikleri
Kazanım: Türkiye nüfusunun yapısal özelliklerini ve dağılışını analiz eder.

C.10.17 Ülkemizde Nüfusun Gelişimi
Kazanım: Türkiye’de nüfusun tarihsel seyrini sosyal ve ekonomik faktörler açısından sorgular.

C.10.18 Neden Göç Ediyoruz?
Kazanım: Türkiye’deki göçlerin sebep ve sonuçlarını coğrafi açıdan sorgular.

Küresel Ortam: Bölgeler ve Ülkeler

Ç.10.1 Ulaşım Hatları
Kazanım: Uluslararası ulaşım hatlarının bölgesel ve küresel etkilerini sorgular.

Çevre ve Toplum

D.10.1 Doğal Afetlerin Etkileri
Kazanım: Doğal afetleri; oluşum nedenleri, özellikleri, dağılışları ve insanlara olan etkileri bakımından analiz eder.

D.10.2 Doğal Afetlerden Korunma
Kazanım: İnsanların doğal afetlerin oluşumuna etkisini, afet bilincinin geliştirilmesi açısından değerlendirir.

Tagged : / / / / / /

9. Sınıf Coğrafya Konuları

Doğal Sistemler

A.9.1 Doğal Unsurlar
Kazanım: Doğa ve insan etkileşimini anlamlandırır.

A.9.2 Doğa, İnsan ve Coğrafya
Kazanım: Doğa ve insan etkileşimini ortaya koymada coğrafyanın rolünü algılar.

A.9.3 Doğal Sistemler
Kazanım: Doğal sistemlerin coğrafyanın konuları içerisindeki yerini belirler.

A.9.4 Harita Bilgisi
Kazanım: Bilgileri haritalara aktarmada kullanılan yöntem ve teknikleri kullanım amaçları açısından karşılaştırır.

A.9.5 Coğrafi Koordinat Sistemi
Kazanım: Koordinat sistemi ve haritayı oluşturan unsurlardan yola çıkarak zaman ve yere ait özellikler hakkında çıkarımlarda bulunur.

A.9.6 İzohipsler
Kazanım: Eş yükselti eğrileriyle çizilmiş bir harita üzerinde ana yer şekillerini ayırt eder.

A.9.7 Dünya’nın Şekli ve Hareketleri
Kazanım: Dünyanın şekli ve hareketlerinin etkilerini yorumlar.

A.9.8 Atmosfer ve Özellikleri
Kazanım: Atmosferin özellikleri ile hava olaylarını ilişkilendirir.

A.9.9 Hava Durumu ve İklim
Kazanım: Hava durumu ile iklim özelliklerini etkileri açısından karşılaştırır.

A.9.10 İklim Elemanları
Kazanım: İklim elemanlarının oluşumunu, dağılışını ve bunlar üzerinde etkili olan faktörleri sorgular.

A.9.11 İklim Tipleri
Kazanım: Farklı iklim tiplerinin özellikleri ve dağılışları hakkında çıkarımlarda bulunur.

A.9.12 Yerin Yapısı
Kazanım: Dünyanın tektonik oluşumundaki değişim ve sürekliliğe kanıtlar gösterir.

A.9.13 Jeolojik Zamanlar
Kazanım: Jeolojik zamanların özelliklerini tektonik olaylarla ilişkilendirerek açıklar.

A.9.14 İç Kuvvetler
Kazanım: İç kuvvetleri yer şekillerinin oluşumuna etkileriyle birlikte açıklar.

A.9.15 Dış Kuvvetler
Kazanım: Dış kuvvetleri yer şekillerinin oluşumuna etkileriyle birlikte açıklar.

Beşeri Sistemler

B.9.1 Beşeri Sistemler ve Coğrafya
Kazanım: İnsan faaliyetlerinden yola çıkarak beşeri sistemlerin coğrafyanın konuları içerisindeki yerini açıklar.

B.9.2 Yerleşmelerin Gelişimi
Kazanım: Yerleşmelerin konumunu belirleyen ve gelişimini etkileyen faktörleri geçmişten günümüze fonksiyonel değişiklikler açısından analiz eder.

B.9.3 Yerleşme Tipleri ve Dokuları
Kazanım: Yerleşme doku ve tiplerinin oluşmasında etkili olan nedenleri sorgular.

Mekânsal Bir Sentez: Türkiye

C.9.1 Memleketim
Kazanım: Yaşadığı yerleşim biriminin coğrafi özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur.

C.9.2 Değişimin Sürekliliği
Kazanım: Yaşadığı yerleşim alanının farklı zaman periyotlarındaki değişim ve sürekliliğini coğrafi açıdan analiz eder.

Küresel Ortam: Bölgeler ve Ülkeler

Ç.9.1 Bölgeler
Kazanım: Dünyadaki farklı bölge Örneklerini, özellikleri ve bölge belirlemede kullanılan kriterler açısından analiz eder.

Ç.9.2 Bölge Sınırları Değişir Mi?
Kazanım: Çeşitli ölçeklerdeki bölge örneklerini kullanarak bölge sınırlarının amaca göre değişebilirliğini açıklar.

Ç.9.3 Farklı Kriter Farklı Bölge
Kazanım: Haritalardan yararlanarak çeşitli coğrafi kriterlerle belirlenmiş bölgelerde bulunan ülkeleri ayırt eder.

Çevre ve Toplum

D.9.1 Doğadan Yararlanma
Kazanım: İnsanların gereksinimlerinden yola çıkarak doğal çevreyi kullanma biçimlerini örneklendirir.

D.9.2 Doğa İnsanı Yönlendiriyor Mu?
Kazanım: Doğal çevrenin insan faaliyetlerine etkilerini ve insanların doğal çevreye uyum süreçlerini karşılıklı ilişkileri çerçevesinde analiz eder.

D.9.3 İnsan Doğayı Değiştiriyor Mu?
Kazanım: Örneklerden yararlanarak doğal ortamda insan etkisiyle meydana gelen değişimlerin sonuçlarını analiz eder.

Tagged : / / / / / /

Katar

DEVLETİN ADI: Katar Devleti
BAŞŞEHRİ: Doha
YÜZÖLÇÜMÜ: 11.427 km2
NÜFUSU: 520.000
RESMİ DİLİ: Arapça
DİNİ: İslamiyet
PARA BİRİMİ: Katar Riyali

Arabistan Yarımadasının doğusunda, Basra Körfezine uzanan bir yarımada üzerinde kurulmuş bir ülke. Batısında Bahreyn Körfezi, güneyinde Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri yer alır.

Tarihi

Katar’ın tarihi çok yenidir. Sami ırkından olan körfez halkı, İslamiyetin yayıldığı yıllarda bütün Arap Yarımadası ve çevre yöreler halkı gibi İslamiyeti kabul etmiştir. Katar, uzun yıllar bölge aşiret beylerinin emri altında yönetilmiştir.

Arap Yarımadasının Osmanlıların hakimiyeti altına geçmesinden sonra, bazan İran Safevilerinin, bazan Osmanlıların bazan da Kaçarların egemenliği altına girmiştir. İngilizlerin Hindistan’a yerleşmelerinden sonra Katar Şeyhliği ile bir antlaşma yaparak, Katar dış işlerinde İngiltereye bağımlı iç işlerinde serbest bir ülke olmuştur. 1971’de İngilizlerin Basra Körfezinden çekilmesiyle diğer şeyhliklerle kurulan federasyona katıldı ise de aynı yıl federasyondan ayrılarak 1972’de bağımsızlığını ilan etti. Ülke halen şeyhlerin idaresi altındadır.

Fiziki Yapı

Ülkenin güneyini çöller kaplar. Kuzey kısmında ise otlaklar bulunur. En yüksek noktası batı kıyılarında yer alan kireç taşı tepecikleridir. Bu tepeciklerin yüksekliği 76 m kadardır. Kıyılarında alçak burunlar, dar körfezler, tuz yatakları ve mercan kayaları bulunur. Ülke sınırları içinde göl ve akarsu yoktur. Su ihtiyacı kuyulardan ve arıtma tesisleri vasıtasıyla denizden elde edilir.

Tabii Kaynakları

Ülkede çöl iklimi hüküm sürdüğünden bitki örtüsü yok denecek kadar azdır. En önemli bitki toplulukları otlaklar ve çöl çalılarıdır. Ülkenin en önemli maden kaynağı petrol kaynaklarıdır. Ayrıca sabkha adı verilen tuz yatakları bulunur. Kıyılarından bol miktarda inci çıkarılır.

İklim

Katar’da çok sıcak ve kurak iklim hüküm sürer. Yaz aylarında sıcaklığın 49°C’ye kadar çıktığı görülür. Kışın ise yağışlar sayesinde hava biraz serinler, fakat soğuk olmaz.

Nüfus ve Sosyal Hayat

520.000 nüfusa sahib olan ülkede, halkın büyük bir çoğunluğu başşehir Duha ve çevresinde yaşar. Nüfusun % 73’ünü Araplar, % 20’sini İranlılar, % 7’sini Pakistanlılar meydana getirir.

Ülke halkının hemen hepsi Müslümandır ve büyük çoğunlukta Arapça konuşulur. Katar’da ilköğretim ücretsiz ve meburidir. Okur-yazar oranı % 74,7’dir. Yetişkinlerin büyük çoğunluğu okuma-yazma bilmez. Yabancı ülkelerdeki üniversitelerde 2000’e yakın Katarlı öğrenci öğrenim görmektedir.

Siyasi Hayat

Katar Şeyhi yönetimin mutlak hakimidir. Bugünkü şeyh ise, Halife bin Ahmet es-Sani’dir.

Ekonomi

Ülkenin en önemli kaynağı petroldür. Petrol, Katar’ı yoksulluktan kurtarmış, refah bir memleket haline getirmiştir.

Tarım: Eskiden Katar’da sulama yetersizliği sebebiyle tarım yapılamıyordu. Fakat bugün modern usullerle sebze üretimi yapılmakta, hatta ihraç edilmektedir.

Çiftliklerin çoğunluğu Katarlılara ait olmasına rağmen Filistinliler tarafından işletilmektedir. Tarım ilaçlaması, tohumlama, rüzgar kesici ağaçların dikilmesi, toprağın sürülmesi, Tarım Bakanlığı tarafından ücretsiz yapılmaktadır.

Sanayi: Petrolün bulunması ülkede hayat seviyesini yükseltmiş, aynı zamanda gübre ve çimento sanayiinin gelişmesine yol açmıştır. İnşaat sanayii çok gelişmiştir. Ayrıca petrol işletme tesisleri ve rafineriler de bulunmaktadır.

Ticaret: Dışarıya en fazla petrol ve petrol ürünleri satar. İhracatın % 95’ini ham petrol, geri kalanın büyük bir bölümünü tabii gaz meydana getirir. Ayrıca dışarıya amonyak ve sebze de satar. Dışarıdan ise gıda maddeleri dahil, birçok tüketim maddesi alan Katar’ın en fazla aldığı ürünler motorlu araçlar ve özel otomobillerdir. Genelde ticaretini Japonya, İngiltere, Hollanda, ABD, Fransa ile yapar.

Ulaşım: Ülkede 2000 km uzunluğunda karayolu vardır. Demiryolları ise gelişmemiştir. Hava ulaşımı Körfez ülkelerinin ortak hava yolları olan Gulf-Air tarafından sağlanır. Doha Havaalanı en önemli havaalanıdır.

Deniz ulaşımı ise Um Said ve Doha limanlarından sağlanır.

Tagged :

Karadağ

(Sırpça: Crna Gora, ???? ????), dünyanın en yeni bağımsız devletidir. Güneydoğu Avrupa’da yer almaktadır. Doğusunda Arnavutluk ve Kosova, kuzeyinde Sırbistan, batısında Hırvatistan, Bosna-Hersek, güneyinde Adriyatik denizi yer alır. Başkenti, Podgorica’dır (eskiden Titograd). Şimdiki anayasasına göre Karadağ “demokratik, refah ve çevreci bir ülke” olarak tanımlanmıştır.

Tarihi

1878 Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devletinden ayrılan ve I. Dünya Savaşı’ndan sonra Yugoslav Krallığı’na dahil edilen devlet. Eski Yugoslavya’nın 6 kurucusundan biridir. Diğer kurucu cumhuriyetler ayrıldıktan sonra Sırbistan ile Sırbistan-Karadağ adı altında bir devlet olarak varlığını sürdürmüştür. Karadağ’ın bağımsızlığını kazanmasıyla Sırbistan’ın deniz egemenliği son bulmuştur. Donanmasını Karadağ’a devretmesi beklenmektedir. Böylelikle Panslavizm hareketleri Sırbistan’da da yok olmuştur. Karadağ Avrupa Birliği’ne adaylık için başvurmuştur

Karadağ Eski Yugoslavya’yı oluşturan altı cumhuriyetten biriydi. Yugoslavya’nın parçalanmasından sonra, Karadağ Sırbistan’ın zorlamasıyla Yeni Yugoslavya’ya katılmıştır. Karadağ’ın çabalarıyla 2003 yılında Sırbistan-Karadağ olarak daha esnek bir federasyon çatısı oluşturulmuştur. Karadağ, 21 Mayıs 2006 Pazar günü yapılan referandumda çıkan %55.5lik evet oyu ile ise bağımsız olma kararı aldı. 3 Haziran 2006’da ise Karadağ Parlamentosu, referandumda çıkan sonuca dayanarak Karadağ’ın bağımsızlığını ilan etti.Bu yönüyle Karadağ, dünyanın en son ve en yeni bağımsız olan devleti olma özelliğini taşımaktadır…

Etnik Yapı

1991 sayımına göre Sırplar bölgedeki toplam nüfusun %69’nu oluşturmaktadır. Karadağlılar toplam nüfusun % 5’ni, Karadağ nüfusunun %62’sini oluşturmaktadır. Slav olmayan Arnavut azınlık ülkedeki 2.büyük gruptur ve resmi tahminlere göre toplam nüfusa oranları % 17’dir.

Arnavutlar çoğunlukla Kosova’da yaşamaktadırlar. 1998 yılında uluslararası kuruluşların tahminlerine göre bölge nüfusunun %95’ini oluşturmaktadırlar. Diğer Slav olmayan büyük topluluk Macar azınlıktır. Müslüman Slavlar çoğunlukla Sırbistan-Karadağ sınırı üzerindeki Sandzak bölgesinde ve Kuzey Kosova’da yaşamakta ve nüfusun %3’nü oluşturmaktadırlar. Diğer azınlıklar Çingeneler, Bulgarlar, Çekler, Slovaklar ve Ukraynalılardır.

1965’ten sonra Sırbistan ve Karadağ’dan gelişmiş Avrupa ülkelerine ve Kuzey Amerika’ya sürekli göç yaşanmıştır. Eski Yugoslavya’nın dağılmasını ve Hırvatistan ile Bosna Hersek’teki savaşı takip eden yıllarda göç Sırbistan ve Karadağ’a yönelmiştir. Mülteci sayımı sonucunda 1996 yılı ortalarında 566 200’ü mülteci statüsünde olan 646 000 kişi tespit edilmiştir. 79,700 kişi ise diğer cumhuriyetlerde yaşayan Sırp ve Karadağlılar ya da Yugoslavya’ya mülteci olarak gelip Yugoslav vatandaşlığına geçmiş kişilerdir.

BM Mülteciler Yüksek Komisyonu’na göre Mart-Mayıs 1999 tarihleri arasındaki NATO bombardımanları ve Sırbistan’a uygulanan ambargodan dolayı 900 000’den fazla Arnavut mülteci durumuna gelmiştir. Bunların çoğu savaşın bitiminden itibaren Kosova’ya dönmüşlerdir.

Önemli şehirleri Podgorica (başkent; 152,025 kişi)
Nikšic (74,706)
Pljevlja (39,593)
Bijelo Polje (55,628)
Herceg Novi (27,593)
Berane (38,953)
Eski Krallık Başkenti Cetinje (20,307)
Budva (11,000)
Tivat (9,500)
Rozaje (9,000)
Dobrota (9,000)
Danilovgrad (5,300)
Bijela (3,500)
İgalo (3,500)
Kolašin (3,000)

Tagged :

Kanada

DEVLETİN ADI: Kanada
BAŞŞEHRİ: Ottawa
NÜFUSU: 27.737.000
YÜZÖLÇÜMÜ: 9.976.139 km2
RESMİ DİLİ: İngilizce, Fransızca
DİNİ: Hıristiyanlık
PARA BİRİMİ: Kanada Doları

Kuzey Amerika kıtasının hemen hemen yarısını kaplayan, yüzölçümü bakımından Rusya Federasyonundan sonra dünyanın ikinci büyük ülkesi. Doğusunda Atlas Okyanusu, batısında Pasifik Okyanusu, kuzeyinde Alaska ve Kuzey Buz Denizi, güneyinde ise ABD vardır. Atlas Okyunusundan Pasifik Okyanusuna uzunluğu 5000 km, Amerika-Kanada sınırından kuzeye kadar olan uzunluğu ise 4480 kilometredir.

Tarihi

Kanada’ya ilk yerleşenler, Bering Boğazını geçerek, Kuzey Amerika’ya gelen Kızılderililer (güney kesimde) ve Eskimolar (kuzey kesiminde) olarak kabul edilir. On altıncı yüzyılda Jacques Cartier, Kanada topraklarını keşfetti. Cartier 1534-1536 yılları arasında Saint-Laurent Körfezine girerek, bugünkü Montreal’a ve Québec’e kadar ilerleyip Kanada ülkesini bulmuş oldu ve bu toprakları Fransa’ya dahil etti. O zamanlar ülkede maden bulunmadığından kolonileştirme hareketi yarım kaldı ve Kanada tarafı yalnız Morino avcıları ile kürk tüccarlarının uğrak yeri oldu. Fakat Fransız yöneticilerin asıl maksadı, avcılığı, orman ve maden işletmesini geliştirmek, Fransa’nın ihtiyaç duyduğu hammaddeleri tedarik etmek ve misyonerler vasıtasıyla Hıristiyanlığı yaymaktı.

1629’da İngilizlerin eline geçen Kanada’yı 1632’de Fransa geri aldı. Ülkede yerleşmeyi desteklemek için her yıl göçmen ve paralı gönüllüler gönderdi.

On sekizinci yüzyılda İngiltere’yle yapılan bir antlaşmayla Kanada İngiltere’ye bırakıldı. İngiliz göçmenlerin Kanada’ya büyük hızla yerleşmesi ile 1763-1837 yılları arasında İngiliz rejimi ülkede etkili oldu.

1783 yılında ABD’nin bağımsızlığını tasdik eden Versailles Antlaşmasından sonra Kanada, İngiltere taraftarı göçmenlerin akınına uğradı. 1791’de İngiltere, Saint Laurent topraklarını ikiye bölerek güneydoğu tarafları Fransız, kuzeybatı tarafları da İngiliz eyaleti şekline soktu. Her iki eyalette de parlamento rejimi kuruldu ise de, genelde İngilizler ticarette yönetimi ellerinde tutuyorlardı.

1837’de Yukarı Kanada ve Aşağı Kanada’da meydana gelen isyan ile, Avrupalılar ülkenin yönetiminde kendilerine daha çok söz hakkı veren bir hükümetin kurulmasına imkan verdi. 1867’de Kuzey Amerika Britanya antlaşması, Ontario, Québer, Nauvelle-Ecorse ve Nouveau-Brunswich’i birleştirerek Kanada dominyonunun doğmasına sebeb oldu.

1914-1918 yılları arasında vuku bulan Birinci Dünya Savaşına İngiltere’nin katılması Kanada’yı da savaşa sürükledi. Bir İngiliz kolonisi olan Kanada, İtilaf devletlerine teçhizat ve malzeme yardımında bulundu.

1926 yılında, Londra’da imparatorluk konferansında İngiltere ve dominyonlarına statü eşitliği verildi. 1931 West Minster Tüzüğü ile Kanda bağımsız bir devlet oldu. 1939’da İkinci Dünya Savaşı patlak verince Kanada, Almanya’ya karşı savaş ilan etti ve bu savaştan güçlenmiş olarak çıktı. 1989 başında yapılan bir antlaşmayla ABD ile Kanada arasında gümrükler kalktı.

Fiziki Yapı

Kanada’nın yarısına yakın bir kısmı, Laurentian yaylası da denilen Kanada Kalkanı adlı bölgeden meydana gelmektedir. Kıtanın bu bölgesi, 4.568.889 kilometrekarelik bir alanı kaplayan çok eski ve sert kayalardan meydana gelmiş bir görünümdedir. Bu bölge Hudson Körfezinin etrafında bir kalkan biçiminde yayılarak Labrador kıyılarından başlayıp, St.Lawrence Irmağı ile Huron ve Superior Gölleri boyunca uzanır. ABD topraklarına girdikten sonra kuzeybatıdaki göllerin arasından geçerek Mackenzie Irmağı ağzının yakınlarında Kuzey Buz Denizinde son bulur. Kenarları, orta kısmını meydana getiren Hudson Körfezinden daha yüksek olduğu için bu bölge, bir tabağa benzetilir. Güneydoğuda Kalkan bölgesi ovalık görünümünden sıyrılarak St.Lawrence Irmağı ve Körfezi boyunca birdenbire yükselir.

St.Lawrence bölgesi: Kalkanın güneydoğusunda kalan bu bölge, yarımada biçimindeki Güney Ontario’yu ve Québec kentinin güneybatısında hafifçe dalgalanan alanı içine alır. Huron Gölünde Bruce yarımadasından güneydoğu uzantısına kadar bölge sert bir kireç taşı tabakası ile kaplıdır. Bu tabakanın Niyagara Irmağı tarafından yarılmasıyla ünlü Niyagara Çağlayanı meydana gelir. Kalkan ile Kanda Appalaşları arasında yer alan St.Lawrence Ovaları, tarih öncesi dönemlerde denizle kaplanmışlardır. Bugün ise bir birikinti ovası görünümündedirler. Ancak bu duruma, Montreal’in doğusunda sıra halinde yükselen ve sayıları sekizi bulan Montreregian Tepelerine rastlanmaz. Ovalar Ontario yarımadasından Kalkanın güneydoğusundaki bir uzantısıyla ayrılırlar. Bu uzantı, Ontario Gölü ağzına yakın bir yerde, St.Lawrence Irmağı tarafından kesilir.

Appalaş bölgesi: Appalaş dağ sisteminin bir parçası olan bu bölge, Québec’in doğu sınırını, New Foundland adasını ve New Brunswick, Nova Scotia ve Prince Edward adası eyaletlerini içine alır. Kuzeyde Kanada Kalkanı ile Nova Scotia’daki sert kayalık arazi arasında yer alan Maritime eyaletleri bir havza meydana getirir.

İç ovalar: Kanada Kalkanının batısında bulunan üçgen biçimindeki bölüm, ABD’deki büyük ovaların bir uzantısıdır. Bu iç ovalar, değişik jeolojik merhalelerden geçmişlerdir. Ova içlerine doğru ilk yükselti, 490 m’lik Manitoba yüksekliğidir (Duch, Riding ve Porcupine Dağları) ikinci yükselti ise Saskat Chewan’da 910 m yükseklikteki Missouri Coteau’dur. Eski buz göllerinin birikimi, ovaların özelliğini kaybetmelerine yol açmıştır. Saskatchewon ve Albetro’daki ovalar, akarsular tarafından derin bir biçimde oyulmuşlardır. Güney kesimlerinde ise ünlü Prairie bölgesi vardır.

Akarsular ve göller: Kanada’da doğan bütün akarsular, sularını denize dökerler. Bu nehirlerin çoğu hem ulaşım yolu, hem enerji kaynağı olarak kullanılırlar. Ülkenin en önemli nehirleri, kayalık dağların doğusundan doğan, Kuzey Buz Denizine, Atlas Okyanusuna ve Hudson Körfezine dökülen nehirlerdir. Bu nehirlerden Mackenzienin uzunluğu 3700 km olup, Kuzey Buz Denizine dökülür. Bu nehir yılın sekiz ayında donduğu için ulaşımda yararlanılamaz. Saint Laurent Nehri daha kısa olmasına rağmen, ülkenin çok önemli ulaşım yoludur. Ontario Gölünden doğar, bir dizi gölün meydana gelmesine sebeb olur ve Atlas Okyanusuna dökülür. Denize döküldüğü yerde meydana gelen haliçin uzunluğu 40 km’yi bulur.

Göllere gelince, Kanada topraklarındaki irili ufaklı göllerin sayısı 250 bini bulur. Bunların en büyükleri Ayı Gölü 31.080 km2, Büyük Esir Gölü 28.919 km2, Winnipeg Gölü 24.530 km2dir. Saing Laurent göller serisi ise ABD ile Kanada toprakları arasında yer alır.

İklim

Bölgeler arasında iklim bakımından büyük farklılıklar görülür. Kuzey bölgelerinde kışlar uzun ve soğuk, batı ve güneydoğuda ise daha yumuşak geçer. Temmuz ayında ısı ortalaması 16°C’dir. iklimi etkileyen en önemli faktörler denize ve Kuzey Kutbu’na olan uzaklık ve yakınlık derecesidir. Kuzey Kutbu kuşağı içinde kalan bölgelerde, mesela Euroka’da kışın ısı ortalaması -37°C’dir. Yazın ise ancak +6°C’ye çıkar. Yağmur karyağışı da denizden olan uzaklığa bağlı olarak değişiklik gösterir.

Tabii Kaynaklar

Bitki örtüsü ve hayvanlar: Kanada’nın toprağı ve bitki örtüsü iklime çok bağlıdır. Orman kuşağı, Mackenzie Irmağı ağzından Hudson Körfezinin güney sahillerine ve Ungaua yarımadasına kadar uzanır. Bu kuşağın kuzeyinde verimsiz topraklar üzerinde yalnızca tundralara rastlanır Güneyde ise “Prairie”ler dışındaki bütün alanlar ormanlıktır.

Bu ormanlarda her çeşit yabani hayvan ve kuşlara rastlamak mümkündür. Kutuplarda kutup ayıları ve misk sığırları yaşarlar. Denizlerde fok, mors ve balinalar vardır. Daha güneyde geyikler, siyah ve boz ayılar, kurtlar, tilkiler, kunduzlar ve diğer kürk hayvanları görülür.

Madenler: Kanada geniş yeraltı zenginliklerini daha yeni kullanmağa başlamıştır. En önemli madenler arasında petrol gelmektedir. Çıkarılan diğer madenler ise nikel, demir, bakır, çinko, altın, kurşun ve uranyumdur. Kanada uzun zamandan beri dünyanın en fazla nikel çıkaran ülkesidir.

Nüfus ve Sosyal Hayat

Kanada 27 milyonu aşkın nüfusa sahiptir. Nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu bölgeler doğudaki deniz eyaletleridir. Ontario ve Québec; sonra daha batıdaki bölgeler (Manitoba, Saskatchewan, Alberta) ve İngliiz Kolobiyası gelir. Kuzeyde nüfus seyrektir.

Kanada oldukça şehirleşmiş bir ülke olup, nüfusunun üçte ikisinden fazlası şehirlerde yaşar. Nüfusun ekseriyetini iki büyük etnik grup meydana getirir: Britanya asıllı Kanadalılar, yani İngiliz, İrlandalı ve İskoç kökenliler (% 43) ve Fransız asıllı Kanadalılar (% 31). Nüfusun diğer bölümünü yakın tarihteki göçlerle Avrupa’dan gelenler meydana getirir: Almanlar, Ukraynalılar, İtalyanlar, Macarlar vs. Kızılderililer ve Eskimolar bütün nüfusun ancak % 1’ini teşkil eder. İngilizceyi ana dil olarak kabul eden şehirlilerin oranı Britanya asıllıların oranından fazladır. İstatistiklere göre, iki dil konuşan Kanadalıların çoğu, nüfusun Fransız kökenli olduğu bölgelerde oturmaktadır.

Siyasi Hayat

Kanada, Cumhuriyet ile yönetilir. Anayasası 1867’de kabul edilmiştir. İngiltere Kraliçesi İkinci Elizabeth aynı zamanda Kanada’nın da kraliçesidir. Ottawa’da kendisi tarafından atanan bir genel vali bulunur. Parlamento, Senato ve Avam Kamarasından meydana gelmiştir. Senato, başbakanın tavsiyesiyle seçilen 102 senatörden müteşekkildir. Avam Kamarası, her eyaletten nüfus oranına göre, beş yıllık süreyle seçilen 264 milletvekilinden meydana gelir. Her Kanada vatandaşı 18 yaşından itibaren bulunduğu seçim bölgesinde oy kullanma hakkına sahiptir.

Kanada, 10 eyalet ve ülkeye bağlı iki toprak parçasının bir araya geldiği bir federasyondur.

Ekonomi

Kanada son derece zengin tabii kaynaklara sahiptir. Geniş alanlara yayılan verimli topaklar, ülkeyi saran orman kuşakları, zengin balıkçılık sahaları ve maden yatakları çok çeşitlidir. Bu kaynaklar sanayiye gerekli hammaddeyi sağlar.

Tarım: Topraklarının % 7,8’i tarıma elverişli olup, işgücünün % 10’u bu kesimde çalışmaktadır. Ülkede buğdaydan şeker kamışına, tütünden sebze ve meyveye kadar her çeşit ürün yetiştirilmektedir.

Kanada, en çok buğday yetiştiren ülkelerden biridir. Buğday ihracatında ABD’den sonra dünyada ikinci gelir. Diğer yetiştirdiği ürünler arasında arpa, yulaf, çavdar bulunur. Kanada, en çok elma yetiştiren ülkeler arasındadır. Elmanın yanında armut, şeftali erik gibi meyvelerin de önemi büyüktür.

Hayvancılık: Kanada’da otlakların ve mer’aların çokluğu sebebiyle hayvancılık önemli bir gelirkaynağıdır. Süt ve et ürünleri ihraç eder. En çok yetiştirilen hayvan sığırdır. Küçükbaş hayvanların ve atların sayıları gittikçe azalmaktadır.

Ülkede kürkçülük geliştiği için 2000’e yakın çiftlikte vizon, tilki, su samuru ve şinşila gibi kürk hayvanları yetiştirilmektedir.

Ormancılık: Ülke topraklarının yaklaşık % 48’ini kaplayan ormanlar, orman sanayiinde büyük önem taşır. Fakat işgücünün ancak % 1’inin çalıştığı halde, orman sanayiinin ihracata katkısı büyüktür. Kereste kaynaklarının en çok bulunduğu Québec’te elde edilen ürünün büyük kısmı kağıt hamuru yapımında kullanılır. İngiliz Kolombiyası’nda yetişen çam ağaçlarından biçilmiş kütük ve kontraplak yapılır Ormancılığın kışın yapıldığı ülkede kütüklerin fabrikalara ulaştırılması için daha çok akarsulardan faydalanılır. Kanada’da senede yaklaşık 10 milyon tondan fazla gazete kağıdı üretilmektedir. Bu ise dünya imalatının yarısıdır. Bunun büyük kısmı ABD’ye ihraç edilir.

Balıkçılık: Kanada’nın batısı ve doğusu büyük okyanuslarla çevrili olması ve ülkede büyük göllerin bulunması sebebiyle balıkçılık çok gelişmiştir. Balık ihraç eden ülkeler arasında Japonya ve Norveç’den sonra üçüncü sırayı alır. Büyük ve modern balıkçı filosuyla som, morina, borlam, ringa ve sardalya gibi balıklar avlanır.

Sanayi: Kanada, ülkeye yeterli iş gücünü temin eden nüfus artışı, tabii kaynakların bolluğu, enerji kaynaklarının bulunması ve yabancı sermayenin ülkeye akışı gibi faktörlerle dünyanın en büyük sanayi güçlerinden biri olmuştur.

Kanada, ilaçtan dokumaya, elektronik aletlerden tarım aletlerine, uçaktan otomobile kadar birçok sanayi ürününü üreten bir güce sahiptir. Toronto-Montreal ekseri sanayi faaliyetlerinin en önemli merkezini teşkil eder. Ontario eyaleti imalatın % 40’ını, Québec eyaleti ise % 25’ini sağlar.

Ülkede gelişmiş olan sanayi dalları olarak çelik sanayii, tarım makinaları sanayii, ulaştırma malzemesi sanayii, kağıt sanayii, kimya sanayii ve gıda sanayii sayılabilir. Bu sanayi kollarının bir kısmı dünyaca ünlüdür.

Sanayinin gelişmesinde büyük rolü olan enerji kaynakları ülkede bol, işletilmesi kolay ve ucuzdur. Bilhassa hidroelektrik enerjisi potansiyeli dikkate değer derecededir.

Kanada dünyanın en büyük ticaret ülkeleri arasında yer alır. Ticaret hacmi bakımından ABD, Birleşik Almanya, İngiltere, ve Fransa’dan sonra dünyada beşincidir.

Kanada dışarıya elde ettiği sanayi ürünlerini satar. Otomobil ve yedek parça ihracatı bütün ihracatının % 25’i kadardır. Bunu kağıt, selüloz, alüminyum, nikel, uranyum, asbest, bakır, petrol, elektrik enerjisi, tabii gaz, soy metaller, demir filizi, kurşun, kimya ve balık ürünleri takip eder. En fazla ihracat yaptığı ülkeler ABD, İngiltere ve Japonya’dır. En fazla ithalatı yine bu üç ülkeden yapar.

Ulaşım: Kanada’da ulaşım 120.000 km uzunluğunda demiryolu ve 280.251 km’lik karayolu ile sağlanır. Bu karayollarının % 57’si asfaltlanmıştır. Demiryollarının yarısı devlete, yarısı özel sektöre aittir. Büyük göller bölgesinde bulunan St. Lawrence su yolu, dünyanın en büyük su yollarından biri olup, gölleri ve kanalları denize birleştirir.

İki yanı denizlerle çevrili olan Kanada’da deniz ulaşımı çok gelişmiştir. Limanlarına her tonajda gemi yanaşıp, yük boşaltıp alabilmektedir. Önemli limanları Vancouver ve Sept-Iles’tir.

Hava ulaşımı devlete bağlı Kanada Havayolları ve özel sektöre ait Kanada Pasifik Havayolları ile sağlanmaktadır. Tarifeli sefer yapılan havaalanı 61’dir.

Tagged :

Kamerun

DEVLETİN ADI: Kamerun Birleşik Cumhuriyeti
BAŞŞEHRİ: Yaunde
NÜFUSU: 12.662.000
YÜZÖLÇÜMÜ: 465.458 km2
RESMİ DİLİ: Fransızca, İngilizce, yerli diller
DİNİ: İslamiyet, Hıristiyanlık,Animizm
PARA BİRİMİ: Kamerun Frankı

Afrika’nın batısında ve ortasında yer alan bir devlet. Kamerun’un doğusunda Orta Afrika Cumhuriyeti, güneybatısında ve güneyinde Kongo, Gabon ve Ekvator Ginesi, kuzeydoğusunda Çad, kuzeybatısında ve kısmen batısında Nijerya, batısında Atlas Okyanusu vardır.

Tarihi

On beşinci yüzyılda Portekizli denizci Fernando Poo’nun kıyılarını görmesiyle keşfedilen Kamerun’a Avrupalılar 17. yüzyılda yerleşmeye başladılar. Kıyı kesimlerdeki kabileler, Avrupalıların iç kesimlere sızmalarına yardım ettiler. İlk olarak Almanlar ülkeyi ele geçirdiler. 1916’ya kadar Almanların elinde kalan Kamerun, Birinci Dünya Savaşı sonrası İngiltere ve Fransa’nın, Almanya’nın Afrika’daki sömürgelerini ele geçirme çalışmaları sonucu aralarında paylaşıldı. Ülkenin onda dokuzu Fransız, onda biri de İngiliz hakimiyetine girdi. 1959 yılında iç yönetimde bağımsızlığını kuran Kamerun, 1960’da ise yapılan halk oylamasıyla tam bağımsızlığını kazandı. 1961’de İngiltere yönetimindeki parçası Batı Kamerun’da,Kamerun Cumhuriyeti ile birleşti. 1972’de yapılan bir referandum neticesinde yürürlüğe giren yeni anayasayla federal yönetimden, merkezi bir yönetime geçildi. 1984’te askeri darbe girişimi başarısızlıkla neticelendi. Bağımsızlığını kazandıktan otuz iki yıl sonra 1992’de ilk kez çok partili seçimler yapıldı. 11 Ekim 1992’de yapılan Başkanlık seçimlerini Biya kazandı. Başkanlık seçimlerine hile karıştırıldığı gerekçesiyle şiddetli gösteriler oldu.

Fiziki Yapı

Yeryüzü şekli bakımından değişik yapı gösteren Kamerun üç bölgeye ayrılarak incelenmektedir:

Güney Kamerun; Atlas Okyanusu kıyılarının nehirlerinden haliçlerle devam eden yer yer sazlık ve mangrov adı verilen bataklık bitkilerile kaplı, sıcak, yağışlı ovalar uzanır. Güney ve doğu boyunca nehir yatakları ile parçalanmış, yüksekliği kuzeye doğru 1000 m’yi bulan yaylalar bu bölgenin başlıca yer şekilleridir. Güneybatıdan başlayan sarp kırıklar kuzeydoğuya doğru uzanırlar. Burada yanardağlar vardır. Eskiden İngiliz Kamerun’u olan bu topraklarda bulunan ve bir yanardağ olan Kamerun Dağı, denizden az içeride 4070 m yüksekliğe sahiptir ve halen faaliyettedir.

Orta Kamerun; kuzeybatı sarp kırıkları ile çevrili olan bir yayladır. Yüksekliği 800-1500 m arasında değişir.

Kuzey Kamerun; Ova, Mandasa Dağları ve kuzeye doğru Çad Gölüne kadar olan kısmı içine alan bir bölgedir. Göllere doğru uzanan bu yer ülkenin, Afrika’nın iç kısımlarına uzanan kısmıdır. Ülkenin önemli nehirleri arasında Atlas Okyanusuna dökülen Nyong, Samağa Canpo ve Dya nehirleri bulunur.

İklim

Kamerun yeryüzü şekilleri gibi iklim yönünden de değişiklik gösterir. Ülkede genel olarak ekvator iklimi hüküm sürer. Kuzeye gidildikçe iklim kuraklaşır. Orta Kamerun’da bol yağış olmasına rağmen 5 ile 7 ay süren bir de kurak mevsim vardır. Güney kesimi dünyanın en çok yağış alan bölgesinden biridir. Yıllık yağış ortalaması 10 m’yi bulur.

Tabii Kaynaklar

Bitki örtüsü ve hayvanlar: Güney kesimi ve kıyı şeridi gür Ekvator ormanları ile kaplıdır. Orta kısımda ise savanlar ve küme ağaç topluluklarına rastlanır. Kuzey kesiminde dikenli ağaçlar ve bitkiler çöle geçişi sağlar. Güney kesiminde ormanların yanında sazlık ve manğrov adı verilen bataklık bitkileri ile kaplıdır. Tropikal ormanları bulunan ülkede; fil, şempanze, goril, zürafa, antilop, aslan gibi yabani hayvanlar bulunur.

Madenler: Yeraltı kaynakları bakımından fakir olan Kamerun’da kaserit, titan oksidi, Duala bölgesinde de petrol bulunmaktadır. Bunun yanında altın, alüminyum ve kalay da bulunur. Gümüş, bakır, tungsten, elmas yatakları da tesbit edilmiştir.

Nüfus ve Sosyal Hayat

Kamerun’un nüfusu 12.662.000’dir. Halkın büyük kısmını Bantular meydana getirir.Kamerun’da 24 değişik dili konuşan 200 civarında kabile vardır.

Halkın büyük kısmı ülkenin doğu kesiminde ve kırlık bölgelerde yaşar. Başlıca kabileleri arasında Kirdi, Fuble ve Bamilikeler bulunur. Yaounde ve Douala önemli şehirlerinden ikisidir.

Din: Halkın % 40’ı Afrika kabilesinin ananevi dini olan Animizm’e bağlıdır. Halkın % 35’lik kesimi Hıristiyandır. Müslümanlar toplam nüfusun beşte birini teşkil etmelerine rağmen, İslamiyet hızla yaygınlaşarak dinamik bir görünüm arz etmektedir.

Eğitim: Ülkede okullar devlet, misyonerler ve bazı özel kişiler tarafından kurulmuştur. Devlet okulları ücretsizdir. Devlet diğer okullara devam edenler için de para yardımı yapmaktadır. Okuma-yazma oranı düşük olmasına rağmen, yeni neslin çoğunluğu okula gitmektedir. İlk ve orta öğretim yapılan yüzlerce okulun yanında yüksek okullar ve başşehirde bir üniversite vardır.

Siyasi Hayat

Federal bir cumhuriyet olan Kamerun, Cumhurbaşkanı ve 120 üyeli meclis tarafından yönetilmektedir. Federal meclisin üyelerinin yarısı doğrudan doğruya halk tarafından, yarısı ise federe devletlerin meclisleri tarafından seçilir.

Federal meclis tarafından 5 yıl için seçilen Cumhurbaşkanı aynı zamanda başbakandır.

Ekonomi

Tarım: Ekonominin tarıma dayandığı ülkede en önemli ürünler arasında kakao başta gelir. Bunun yanında kahve, pamuk, muz, pirinç, kauçuk da dışarıya satılacak kadar yetiştirilir. Ayrıca susam, çay, baharat, şeker kamışı, mısır ve patetes de yetiştirilir. Ülkenin orta kısımlarında sığır sürüleri bulunur.

Ormancılık: Ülke topraklarının üçte birinin ormanlarla kaplı olması sebebiyle bol miktarda kereste elde edilir. Yıllık ortalama 12 milyon metreküp kereste üretimi yapılır.

Balıkçılık: Atlantik Okyanusu ve iç sularda yapılan balıkçılık ile ortalama senede 70 bin ton balık avlanır.

Sanayi: Ülke sanayii son yıllarda gelişmiştir. Çıkarılan boksitin işlendiği bir alüminyum fabrikası vardır. Bunun yanında çimento, şeker, sabun, ayakkabı, besin maddeleri ve sigara fabrikaları vardır. Son yıllarda bulunan petrol ekonominin hızlanmasına sebeb olmuştur.

Ticaret: Kamerun’un dış ticareti genel olarak iyi bir görünüm arz eder. İthalat, ihracattan fazla olduğu halde, son yıllarda artan petrol gelirleri bu farkı kapatan bir faktördür.

Dışarıya kahve, kakao, ham petrol ve kereste satar; dışardan ise sanayi ürünleri alır. En fazla ticareti Fransa ile yapar. Bunu Hollanda ve ABD takib eder.

Ulaşım: Ülkede ulaşım 52.500 km’lik karayolu ve 1104 kilometrelik demiryolu ile sağlanır. Karayollarının ancak 3200 km’si asfalttır. Ülke, 44 gemiden meydana gelmiş deniz ticaret filosuna sahiptir. Önemli limanları Duala ve Kribi’dir.

Kamerun’un, Duala’da bir milletlerarası havaalanı ve Yaunde ve Garoua’da iç hat seferleri yapılan birer havaalanı vardır.

Tagged :

Kamboçya

DEVLETİN ADI: Kamboçya Halk Cumhuriyeti
BAŞŞEHRİ: Phnom Pehn
YÜZÖLÇÜMÜ: 181.035 km2
NÜFUSU: 8.974.000
RESMİ DİLİ: Kheme Dili ve Fransızca
DİNİ: Budizm
PARA BİRİMİ: Kamboçya Riyali

Çin Hindi Yarımadasının güneybatı kısmında yer alan bir devlet. Güney kıyısında Siyam Körfezi, kuzeyinde ve doğusunda Vietnam, batısında Tayland bulunur.

Tarihi

On dokuzuncu yüzyılın ortalarına kadar çeşitli adlar altında krallık olarak yaşayan Kamboçya, Ortaçağda bir süre Moğolların, Tayların ve Vietnamlıların hakimiyetinde kaldıktan sonra 1863’te Fransız hakimiyetine girdi. 1954 yılında Kral Norodom Sihanuk’un önderliğinde bağımsızlığına kavuşmuştur. 1968’de bütün yetkileri eline alan Sihanuk 1970’de bir darbe ile yönetimden uzaklaştırılmıştır. Yerine geçen Mareşal Lon Nol, Kamboçya Krallığına Kahmer Cumhuriyeti adını vermiş ve ABD ile anlaşma yaparak, yakın ilişkilere girmişti. Kamboçya’nın komşuları ile araları bozulunca Kuzey Vietnamlılar ve Vietkonglularla savaşmak üzere ülkeye Amerikan Birlikleri gelmiştir. Bu birlikler 1975 yılında çekilmişlerdir.

Bunu takib eden iç savaşta, Çin’e sığınan Sihanuk, Pol Pot yönetimindeki Kızıl Kmerleri 1975’te destekleyerek ülkeyi komünist rejim getirdi ve aynı yıl kabul edilen anayasa ile Demokratik Kamboçya Devleti kurulmuş oldu. Komünist rejim, iki milyona yakın insanı kırsal kesime sürdü ve çok sayıda insanın ölümüne sebeb oldu. Vietnam birlikleri 1979’da Kamboçya’yı işgal ederek Sovyet yanlısı Heng Samrin’i hükumetin başına geçirdiler.Yeniden başlayan iç savaş yüzünden binlerce Kamboçyalı yeniden Tayland’a sığındı. İç savaşa kapsamlı bir çözüm getiren anlaşma 23 Ekim 1991’de Paris’te imzalandı. 1992’de Yüksek Ulusal Konseyi basına özgürlük tanıma ve siyasi partilerin kurulmasına izin verdi.Tarafların antlaşma koşullarına uyup uymadıklarını denetlemek ve seçimler için hazırlıkları yürütmek için Birleşmiş Milletler Geçici Kamboçya İdaresi (UNTAC) kuruldu. Kızıl Khmerlerin UNTAC’la işbirliği yapmaya yanaşmaması taraflar arasında çatışmalara sebeb oldu. Bugün Kamboçya, Birleşmiş Milletler Teşkilatının üyesidir.

Fiziki Yapı

Kamboçya genelde düz bir ülkedir. Ülkenin ortasında Tonle Sap Ovası ve gölü, kuzeyinde Phanom Dong Rak Dağlarını içine alan sıradağlar, güneybatısında Cardamon Dağları, doğusunda ise Mandalkiri Yaylası bulunur. Mekong Irmağının bir kolu Tonle Sap Gölüne dökülür. Mekong Irmağı ülkenin doğu kesimini boydan boya geçer. Yazın bu ırmak ve kolları taşar. Tonle Sap Gölünde su seviyesi yükselerek büyük bir alan sular altında kalır. Gölün yüzölçümü 3100 km2den 10.400 km2ye çıkar.

İklim

Ülke iklimi Muson rüzgarlarının ve yağmurlarının etkisi altındadır. Kasım ayından mayısa kadar olan sürede iklim genelde kuraktır. Yıllık yağış ortalaması Cardumum Dağlarında 6350 mm, Büyük Yaylada ise 1550 milimetredir. Sıcaklık ortalaması 20-36°C arasında değişir.

Tabii Kaynakları

Bitki örtüsü ve hayvanlar: Yıllık yağışların yüksek olduğu dağlar ve platolar, yaprak dökmeyen tropikal ormanlarla kaplıdır. Alçak kesimlerde ve kurak alanlarda ise yaprak döken ormanlar ve savanlar bulunur. Kıyı kesiminde ise Mangrov Ormanları yer alır.

Ülkenin büyük kısmı ormanlarla ve savanlarla kaplı olması sebebiyle, fil, kaplan, leopar, ayı ve timsah gibi birçok yabani hayvanlar bulunur.

Madenler: Ülkede demir, fosfat, manganez, altın ve kömür yatakları varsa da, teknik ve ekonomik güçlüklerden dolayı bu kaynaklardan yeterince faydalanılmaz.

Nüfus ve Sosyal Hayat

8.974.000 olan ülke nüfusunun % 85’ini Kmerler meydana getirir. Bunun yanı sıra azınlık olarak Çinli ve Vietnamlılar vardır. Ülkede az sayıda Avrupalı, Hindli, Taylandlı ve çeşitli kabilelere mensup kişiler vardır.

% 90’ı köylerde yaşayan nüfusun kalabalık olduğu yerler Mekong ve Tonle Sap havzalarıdır. Ülkenin başlıca önemli şehirleri arasında başşehir Phnom Pehn ve Battambang yer alır.

Halkın büyük kesimi Budizmin kolu olan Theravada inancına bağlıdır. Halkın kullandığı ve resmi dil Kmer dilidir.

Eğitim: 1975 yılına kadar kapalı kalan okullar, aynı yıl Mayıs ayından itibaren marksist bir eğitime başlamıştır. Halkın yaklaşık % 50’si okuma yazma bilmemektedir. Ülkede 10 üniversite ve 6000 civarında ilk ve orta dereceli okul vardır.

Siyasi Hayat

Komünist bir rejimle idare edilen ülkede, halk tarafından beş yıl için seçilen 250 üyeli Halk Temsilciler Meclisi bulunur. İç ve dış politikayı belirlemek, üç kişilik devlet presidyumunu, Bakanlar Kurulunu seçmek, halk mahkemesini tayin etmek görevi de aynı meclisindir.

Ekonomi

Ekonomi daha çok tarıma dayalıdır. 1970-1975 ve 1979-1982 yılları arasında sürekli askeri mücadeleler olduğu için ekonomi duraklamıştır. 1975 Nisanından itibaren zirai bir programın uygulanmasına başlanmıştır. Ekonominin bütün sektörleri devletleştirilmiştir ve devlet tarafından kontrol edilmektedir.

Tarım: Ülke ekonomisi tarıma dayanır. Yetiştirilen tarım ürünleri arasında başta pirinç ve kauçuk gelmektedir. 1970 yılına kadar pirinç ihracatcısı olan Kamboçya, günümüzde pirinç ithal etmektedir. Tarıma elverişli olan topraklar, ekilen topraklardan daha fazladır. Fakat modern tarım aletleri kullanılmadığı için, ekilen alanlar azdır.

Ekilen arazinin % 80’i pirinç üretimine ayrılmıştır. Pirinçten sonra en fazla üretilen ürün kauçuktur. Bunlardan başka şeker kamışı, patates, yerfıstığı, mısır, tütün ve manyok yetiştirilir.

Ormancılık: Ülke toprakları gür ormanlarla kaplı olmasına rağmen, orman sanayi gelişmemiştir. Yıllık ortalama 260.000 metreküp kereste üretilir. Tomrukların nakliyesi ırmaklar vasıtasıyla yapılır.

Balıkçılık: Ülke halkının beslenmesinde balığın önemli yeri vardır. Daha çok tatlı su balığı avlanır. Ülkenin balık ezmesi ve balık sosları dünyaca meşhurdur. Yakalanan balığın ancak % 10’u dışarıya satılır.

Sanayi: Ülkenin sanayisi besin, tekstil ve kereste sanayiine dayanır. Ayrıca çam işleyen, traktör ve kamyon montaj fabrikaları, çimento, lastik ve şeker fabrikaları da vardır.

En büyük sanayi merkezi Phnom Penh, Kampong Som ve Kampong Cham’dır.

Ticaret: Kamboçya dışarıya kauçuk, balık, kereste, mısır, pamuk ve hayvani ürünler satar.

Dışardan ise makina, maden, tekstil ürünleri ve diğer işlenmiş ürünler satın alır. Kambçoya’nın ticaret yaptığı başlıca ülkeler Hong-Kong, Fransa, Çin, Singapur ve Vietnam’dır.

Ulaşım: Kara ulaşımı 13.500 km’lik karayolları ve 655 km’lik demiryollarıyla sağlanır. Karayollarının ancak % 20’si asfalttır. Ulaşımın büyük kesimi Mekong Irmağının ulaşıma açık kesiminde yapılır. Chnang en büyük nehir limanıdır. Kampong Som ise okyanusa açılacak gemiler tarafından kullanılan önemli bir limandır. Milletlerarası havaalanı vardır.

Tagged :

21 Mart-23 Eylül Ekinoks

Ekinoks (gün tün eşitliği ya da ılım olarak da bilinir), Güneş ışınlarının Ekvator’a dik vurması sonucunda aydınlanma çemberinin kutuplardan geçtiği an. Gündüz ile gecenin eşit olması durumudur. Yılda iki kez tekrarlanır – İlkbahar Ekinoksu veSonbahar Ekinoksu.

  • 23 Eylül durumu: Kuzey ve Güney Yarım Küre, Güneş ışınları öğle vakti Ekvator’a 90°’lik açı ile düşer. Gölge boyu Ekvator’da sıfırdır. Güneş ışınları bu tarihten itibaren Güney Yarım Küre’ye dik düşmeye başlar. Bu tarihten itibaren Güney Yarım Küre’de gündüzler, gecelerden uzun olmaya başlar. Kuzey Yarım Küre’de ise tam tersi olur. Bu tarih Güney Yarım Küre’de İlkbahar, Kuzey Yarım Küre’de Sonbahar başlangıcıdır. Aydınlanma çemberi kutup noktalarına teğet geçer. Bu tarihte Güneş her iki kutup noktasında da görülür. Dünya’da gece ve gündüz birbirine eşit olur. Bu tarih Kuzey Kutup Noktası’nda altı aylık gecenin, Güney Kutup Noktası’nda ise altı aylık gündüzün başlangıcıdır.
  • 21 Mart durumu: Kuzey ve Güney Yarım Küre, Güneş ışınları öğle vakti Ekvator’a 90°’lik açı ile düşer. Gölge boyu Ekvator’da sıfırdır. Güneş ışınları bu tarihten itibaren Kuzey Yarım Küre’ye dik düşmeye başlar. Bu tarihten itibaren Güney Yarım Küre’de geceler, gündüzlerden uzun olmaya başlar. Kuzey Yarım Küre’de ise tam tersi olur. Bu tarih Güney Yarım Küre’de Sonbahar, Kuzey Yarım Küre’de İlkbahar başlangıcıdır. Aydınlanma çemberi kutup noktalarına teğet geçer. Bu tarihte Güneş her iki kutup noktasında da görülür. Dünya’da gece ve gündüz süreleri birbirine eşit olur. Bu tarih Güney Kutup Noktası’nda altı aylık gecenin, Kuzey Kutup Noktası’nda ise altı aylık gündüzün başlangıcıdır.
  • Kuzey Yarıküre’de yaklaşık olarak 21 Mart İlkbahar Ekinoksu – 23 Eylül Sonbahar Ekinoksu’dur.
  • Güney Yarıküre’de yaklaşık olarak 21 Mart Sonbahar Ekinoksu – 23 Eylül İlkbahar Ekinoksu’dur.
Tagged :