Azot Döngüsü

Azot atmosferde (78%) bulunur ve bazı canlılar hariç direkt kullanılamaz. Yararları: Protein ve DNA nın bileşenlerindendir, topraktaki verimi etkiler.

Azot; yıldırım, şimşek, volkanik patlamalar gibi açığa çıkan yüksek enerjilerle nitrat tuzuna dönüşünce bitki tarafından kullanılabilir ve üretilen besin onu yiyen canlılara geçer.
Ayrıca bazı toprakta bazı bakteriler azotu nitrata dönüştürerek bitkinin kullanabilmesini sağlar.

Canlılar öldükten sonra saprofit adı verilen ayrıştırıcılar tarafından amonyak a dönüştürülür. Amonyak da nitrit bakterileri tarafından nitrite, nitrit ise nitrat bakterileri tarafından nitrata dönüştürülür.
Nitrata dönüşen azotun bir kısmı bitkiler tarafından kullanılır, bir kısmı ise azot parçalayan bakterilerce atmosfere kazandırılır.

Tagged : /

Karbon Döngüsü

2. Madde Döngüleri

Cansız ortamdaki maddelerin (karbon, azot, oksijen, fosfor) bitkiler tarafından besin maddesine dönüştürüldükten sonra canlılar arasında dolaşması ve canlılar öldükten sonra ayrıştırıcılar tarafından tekrar cansız ortama dönmesi olayıdır.

a. Karbon Döngüsü

Bulunduğu Yerler: Karbon; atmosferde, fosil yakıtlarda, sularda (karbon ve bikarbon), karbonatlı kayaç ve canlılarda bulunur. Yararları: Canlı dokularını meydana getiren bileşikleri oluşturur. Günlük ve mevsimlik sıcaklıkların aşırı yükselmesi ve düşmesine engel olur. Karbon Döngüsü Olmasaydı: Bitkiler besin üretemeyecek ve 35 yıl kadar sonra yaşam son bulacaktı.

– Bitkiler, fotosentez olayı sırasında inorganik yapıdaki karbonu organik yapıya dönüştürür.
– Diğer canlılar bitkiyi yiyerek karbonu bünyelerine alırlar.
– Canlıların ölmesi sonucu da karbon ayrıştırıcılar tarafından atmosfere aktarılır.

NOT: Bitkiler dışındaki tüm canlılar, gerek duydukları karbonu bitkilerden alırlar.

Tagged :

Türkiye’de Madencilik Coğrafyası

Türkiye’de madencilik gelişmiş sanayi kollarından biridir. Türkiye madenler bakımından zengin bir ülkedir. Ayrıca bazı madenler bakımından dünyanın önemli ülkeleri arasındadır. Türkiye’nin madenlerinin tamamı henüz belirlenmemiştir. Maden arama çalışmaları hızla devam etmekte ve yeni maden yatakları bulunmaktadır. Ülkemizin madenciliğinin şu andaki üretimi, tümüyle kendi endüstri kuruluşlarımızın gereksinimine yönelik değildir. Bir kısmı ham olarak ya da yarı işlenmiş halde dışarı satılmaktadır.

3213 sayılı Maden Kanunu’na göre “Madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir. Madenler, devlet ya da üretilen madenden devlet hakkı ödenerek özel veya tüzel kişiler tarafından işletilebilir.

Anadolu’da Madencilik

Anadolu, madenciliğin eskilere dayandığı bir yerdir. Ancak cumhuriyetin ilanından sonra kurulan Maden Teknik ve Arama Enstitüsü (M.T.A), madenciliğimizi ciddi biçimde ele alınmasına yönelik olan bir kuruluştur. Bu kuruluş, arama çalışmaları gerçekleştirirken yine cumhuriyet döneminde kurulan ETİBANK, işletme ve pazarlama işlerini yürütmeye başlamıştır. Bu devlet kuruluşlarından başka, özel sektör kuruluşları da bulunmaktadır.

Türkiye’deki madenler

Bakır

Bakır, kolay işlenen bir madendir. Elazığ’da maden (Ergani bakır işletmeleri), Artvin’de Murgul (Göktaş) ve Kastamonu’da Küre bakır çıkartılan yerlerdir. Rize Çayeli’nde bulunan bakır yatakları ise 1994 yılından itibaren işletilmeye başlanmıştır [1].

Bor

Kullanım alanı yaygın olan bor madeni, boraks ve asitborik elde edilmesi bakımından da önemlidir. Balıkesir’de Sultançayırı ve Bigadiç Eskişehir’de Seyitgazi ve Kütahya çevresi önemli çıkarım alanlarıdır. Türkiye, bor minerallerinde dünyanın en zengin ülkesidir.

Boksit

Konya’nın Seydişehir ilçesi, Antalya’nın Akseki,Gaziantep’in İslâhiye ve Muğla’nın Milas ilçesinde çıkarılan boksit madeni alüminyumun hammaddesidir.

Demir

Türkiye’nin birçok yerinde çıkarılan bir madendir. Demir çıkarımının %80’ini Doğu Anadolu bölgesi içerisinde kalan Divriği sağlar. Balıkesir’de Eymir ve Çarmık, Ege BölgesindeAyazmand ve Torbalı, Kahramanmaraş ile Kayseri arasında Faraşa ve Karamadazı, Sivas Hekimhan arasında Hasan çelebi ve Doğu Marmara’da Çam Dağı, önemli demir alanlarıdır. Demir, endüstride en çok kullanılan maden cevheridir.

Krom

Sert, paslanmaz ve iyi parlatılan bir maden olan krom, kaplamacılık ve çelik yapımında yaygın olarak kullanılır. Türkiye’de yaygın olarak çıkarılan madenlerden biride kromdur. En zengin krom yatakları; Elazığ’da Guleman, Batı Akdenizde (Fethiye, Marmaris arasında) Dalaman havzası, Kütahya ile Bursa arası ve Eskişehir’in doğusundaki Seyitgazi’de yer alır. Adana’nın kuzeyindeki Aladağ yöresinde de yeni krom yatakları bulunmuştur. Aladağ krom yatakları, Dünyanın en zengin yataklarıdır. Türkiye, krom çıkarımında dünyada 3. sıradadır. Türkiye, çıkardığı kromu büyük ölçüde cevher olarak satmaktadır. Bu nedenle çıkarımını dış taleplere bağlı olarak ayarlanır

Kükürt

Kükürt Türkiye’de, Isparta’nın Keçiborlu ilçesi ile Denizli’nin Sarayköy ilçesinde bulunur.

Manganez

Manganez Türkiye’de Zonguldak’ın Ereğli ve Artvin’in Borkça (Göktaş) çevrelerinde çıkartılan bir madendir. Denizli Tavas’ta yeni yatakları bulunmuştur

Civa

İzmir’in Ödemiş ve Karaburun, Konya’nın Sarayönü çevresinde ve ayrıca Niğde civarlarında çıkartılır.

Tuz

Çeşitli yollarla elde edilen bir doğal kaynaktır. Kayatuzu olarak çıkartıldığı gibi, deniz suyundan ve açık işletme olarak Tuz Gölü’nden de elde edilir. En fazla tuz üretimi İzmir’dekiÇamaltı tuzlasında, deniz suyundan elde edilir. Çankırı, Erzurum, Kars, Nevşehir, Kırşehir, Yozgat ve Konya’da işletilmektedir. Türkiye, birçok madende zengin bir ülkedir. Bu madenlerden bazıları turistlik eşya yapımında önem taşır. Lületaşı (Eskişehir’de) ve oltutaşı (Erzurum’da) bu özellikte olanların en önemlileridir.

Taş Kömürü

Yurdumuzda tüketilen enerji kaynakları arasında taş kömürünün önemli bir yeri vardır. Ayrıca demir-çelik ve kimya sanayiilerinin önemli ham maddesidir. Başlıca taş kömürü yataklarımız; Zonguldak ve çevresindedir. Burası Türkiye’nin tek maden kömürü havzasıdır. Bir milyon tonu aşan rezervi vardır.

Linyit

Yaygın olarak Türkiye’nin her bölgesinde çıkarılmaktadır. Ege bölgesi linyitleri oldukça kalitelidir. Manisa’da Soma, Kütahya’da Tavşanlı, Tunçbilek ve Değirmisaz, Amasya’daÇeltek ve Erzurum en önemli çıkarım yerleridir. Kahramanmaraş’ın Elbistan, Muğla’nın Yatağan ve Milas linyitlerinin kalori değeri düşüktür. Bu nedenle termik santrallerde kullanılır.

Asbest(Amyant)

14 bin derece sıcaklığa dayanır. Isıya dayanıklı araç ve gereç yapımında kullanılır.Kansorejen madde bulundurması nedeniyle, kullanımı sınırlandırılmıştır. Eskişehir, Bursa, Erzincan, Hatay, Kars, Ağrı, Malatya, Sivas, İskenderun, Uşak ve Konya’da çıkarılır.

 

Görsel Destek İçin Tıkla

Tagged : / / /

Maden ve Madencilik

Maden, diğer adıyla cevher yer kabuğunda iç ve dış doğal etkenlerle oluşan, ekonomik yönden değer taşıyan minerallere verilen addır. Her maden (cevher) bir mineraldir, ancak her mineral cevher değeri taşımaz. Bir mineralin cevher değeri taşıması için piyasa şartları gibi bir takım ekonomik etkenlerce belirlenen Tenör değerlerine sahip olması gerekir.

Madenlerin ekonomiye kazandırılması süreci, jeoloji mühendislerinden, maden mühendisleri ve metalurji ve malzeme mühendislerine kadar çeşitli mühendislik dallarında çalışan mühendisleri içine alan uzun bir süreçtir. Birçok maden çeşidi vardır. Bunlardan yüzeye yakın olanlar açık işletme, derindekiler ise kapalı işletme teşekkülleri ile çıkartılır. Elmas madeni bu gruba örnek olarak verilebilir.

Bozulmuş veya tahrip edilmiş maden alanlarının(ocaklarının) Peyzaj mimarlığı mesleği faaliyet alanları içerisinde Arazi biçimlendirme mühendisliği(Grading-engineering) ve bitkisel tasarımlar ile yeniden onarımı ile ülkeye kazandırılması görsel ve doğal kirliliğin azaltılması, vahşi yaşamın korunması ve rekreasyonel faaliyet alanları için daha sağlıklı mekanlar yaratılmasında önemli rol oynar.

Madencilik, yer altındaki madenlerin araştırılması, çıkarılması ve işletilmesiyle ilgili teknik veyöntemlerinbütünüdür. Arzkabuğunda bulunancevher, endüstriyel hammadde, kömür ve petrol gibi ekonomik değeri olan herhangi bir maddeyi yeryüzüne çıkarıp onu paraya dönüştürme işidir. DFA_madenciMadenciliğin amacı, ekonomiye gerekli doğal hammaddeyi sağlamaktır. Ekonomik önemi bulunan mineralleri rasyonel bir şekilde endüstriye sağlamak için geliştirilmiş uygulamalı bilim dalıdır. Maden yataklarının aranması, projelendirilmesi, işletilmesi ve çıkarılan madenin zenginleştirilmesi ile ilgili işlemleri içerir.

Tarihi

Madencilikte ilk defa bir patlayıcı çeşidi olan karabarut 1627 yılında, Slovakya’da bir maden kuyusunun açılması sırasında kullanılmıştır. Bu kasabada 1762 yılında dünyanın ilk madencilik akademisi de kurulmuştur.

Tarihte bilinen en eski maden Svaziland’daki Aslan Mağarası’dır. 43.000 yıllık olduğu radyokarbon tarihleme yöntemiyle tespit edilen bu sahada, paleolitik dönem insanları demir ihtiva eden hematit madeni çıkarmışlardır. Benzer yaşlardaki Neandertal dönem insanların silah yapımında kullanılmak üzere çakmak taşı madenciliği yaptıkları sahalar Macaristan’da da bulunmuştur.

Erken dönemlerde yapılan madenciliğe başka bir örnek de eski Mısırlılarca Sina Yarımadası’nda işletilen turkuaz madenidir. Turkuaz, ayrıcaKristof Kolomb öncesi Amerika’da New Mexico’daki Cerillos Maden Bölgesi’nde de çıkarılmıştır.

Tagged : / / / / /